Quetzalcoatlite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>Zn<sup>2+</sup><sub>6</sub>Te<sup>6+</sup><sub>2</sub>O<sub>12</sub>(OH)<sub>6</sub>·(Ag<sup>1+</sup>,Pb<sup>2+</sup>,&#9744;)Cl

Jest to bardzo rzadki telluryn cynku i miedzi, tworzący charakterystyczne, błękitne naloty i mikroskopijne, igiełkowe kryształy.

## Charakterystyka Quetzalcoatlit jest złożonym tellurynem cynku, miedzi, srebra i ołowiu, należącym do grupy minerałów bardzo rzadkich. Występuje najczęściej w postaci mikrokrystalicznych nalotów, skupień i powłok o intensywnie błękitnej lub niebieskozielonej barwie. Tworzy także drobne, igiełkowe lub włoskowe kryształy zebrane w chaotyczne agregaty lub niewielkie, promieniste rozetki. Ze względu na swój wygląd i ekstremalną rzadkość jest cenionym obiektem w zaawansowanych kolekcjach mikrominerałów. ## Właściwości fizyczne Kryształy quetzalcoatlitu są niezwykle małe i kruche. Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest zazwyczaj przeświecający. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 3, co oznacza, że jest stosunkowo miękki. Gęstość jest znacznie wyższa od przeciętnej i wynosi około 6,1 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą i jedyną znaną barwą tego minerału jest intensywny, jasny błękit, często opisywany jako „elektryczny błękit”. Odcień może przechodzić w niebieskozielony. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Bambollita w Moctezuma w stanie Sonora w Meksyku. Opisali go w 1973 roku Sidney A. Williams i Richard A. Bideaux. Nazwa pochodzi od Quetzalcoatla, pierzastego węża, bóstwa Azteków i Tolteków, co jest nawiązaniem do Meksyku (miejsca odkrycia) oraz błękitno-zielonej barwy minerału, kojarzącej się z piórami kwezala herbowego. ## Zastosowania Quetzalcoatlit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego jedyne znaczenie jest naukowe oraz kolekcjonerskie - stanowi poszukiwany i cenny nabytek dla specjalistycznych kolekcji minerałów rzadkich i mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnoniebieska
Gęstość
6.1
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną quetzalcoatlitu jest jego intensywnie błękitna barwa oraz forma występowania w postaci drobnych, igiełkowych kryształów tworzących naloty i skupienia. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, pewna identyfikacja jest możliwa niemal wyłącznie przy użyciu zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza EDS. ## Odróżnianie od podobnych Quetzalcoatlit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak chalkantyt, linaryt czy azuryt. Różni się od nich pokrojem kryształów (zazwyczaj igiełkowym), środowiskiem występowania (strefy utleniania złóż tellurowych) oraz znacznie większą rzadkością. W przeciwieństwie do chalkantytu, nie jest rozpuszczalny w wodzie. ## Formy kryształów Tworzy bardzo drobne, wydłużone, igiełkowe kryształy, często o przekroju heksagonalnym. Kryształy te zazwyczaj występują w postaci splątanych skupień, naskorupień, nalotów lub niewielkich, promienistych agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Quetzalcoatlit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (gossanach) kruszcowych złóż hydrotermalnych, które są bogate w tellur. Krystalizuje w wyniku wietrzenia pierwotnych tellurków i siarczków w warunkach silnego utleniania. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami tellurowymi, takimi jak tellur rodzimy, hessyt, emmonsyt, a także z kwarcem, barytem, złotem rodzimym, pirytem i minerałami manganu. W lokalizacji typowej (Meksyk) znajdowano go z tellurem, kwarcem, barytem i heterytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania jest kopalnia Bambollita (La Oriental) w Moctezuma, Sonora, Meksyk. Minerał ten został również potwierdzony w kilku innych miejscach na świecie, w tym w kopalni Grand Central w Tombstone w Arizonie (USA) oraz w kopalni Trixie w Utah (USA). Wszystkie te lokalizacje są znane z występowania bogatych paragenez tellurowych.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te, które posiadają bogate, intensywnie wybarwione pokrycia igiełkowych kryształów na kontrastującej matrycy skalnej. Ważna jest wielkość pokrytej powierzchni oraz minimalne uszkodzenia delikatnych kryształów. Okazy z dobrze widocznymi, choć wciąż mikroskopijnymi, promienistymi agregatami są szczególnie poszukiwane. Obecność rzadkich minerałów towarzyszących, zwłaszcza złota rodzimego, znacząco podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej klasyczne i cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej – kopalni Bambollita w Meksyku. Okazy z Tombstone w Arizonie również są wysoko cenione przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach tej lokalizacji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą, a zwłaszcza z chemikaliami, jest wysoce ryzykowny. Kryształy są ekstremalnie kruche i delikatne, dlatego należy unikać dotykania ich czymkolwiek, nawet miękkim pędzelkiem. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i innymi środkami chemicznymi. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, które mogą spowodować jego blaknięcie lub degradację. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w szczelnych, zamykanych pudełkach typu „micromount”, które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od źródeł ciepła i światła.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej