Quenselite
Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Mn<sup>3+</sup>O<sub>2</sub>(OH)
Quenselit to bardzo rzadki tlenowodorotlenek ołowiu i manganu, tworzący małe, czarne, tabliczkowe kryształy o metalicznym połysku.
Opis
## Charakterystyka Quenselit jest rzadkim minerałem z grupy tlenków, chemicznie klasyfikowanym jako tlenowodorotlenek ołowiu i manganu. Występuje w postaci niewielkich, cienkich, tabliczkowych lub płytkowych kryształów, często o zarysie pseudoheksagonalnym. Kryształy te zazwyczaj tworzą atrakcyjne wizualnie agregaty w formie rozet, a także skupienia równolegle lub niemal równolegle ułożonych płytek. Minerał ma czarną barwę i charakteryzuje się silnym, metalicznym lub submetalicznym połyskiem na powierzchniach kryształów. Jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Właściwości fizyczne Quenselit jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Cechuje się bardzo dużą gęstością, wynoszącą od 6.85 do 6.88 g/cm³, co jest efektem wysokiej zawartości ołowiu. Połysk jest metaliczny do submetalicznego, a minerał jest nieprzezroczysty. Posiada doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, co powoduje, że łatwo dzieli się na cienkie blaszki. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny - występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Quenselit został po raz pierwszy opisany w 1925 roku przez Gustafa Flinka. Nazwa minerału została nadana na cześć Percy'ego Dudgeona Quensela (1881-1966), profesora mineralogii na Uniwersytecie w Sztokholmie, w Szwecji. Miejscem typowym, z którego pochodzą pierwsze opisane okazy, jest słynne złoże Långban w gminie Filipstad, w regionie Värmland w Szwecji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, quenselit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem dla zaawansowanych kolekcjonerów minerałów, zwłaszcza specjalizujących się w rzadkich gatunkach lub minerałach z Långban.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi quenselitu są jego czarna barwa, metaliczny połysk, bardzo duża gęstość (okaz jest nienaturalnie ciężki jak na swój rozmiar) oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Typowy pokrój w formie cienkich, tabliczkowych kryształów, często w rozetkowych agregatach, jest również ważną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Quenselit bywa mylony z innymi czarnymi minerałami manganu, takimi jak hausmannit, z którym często współwystępuje. Hausmannit krystalizuje jednak w układzie tetragonalnym i nie wykazuje tak doskonałej łupliwości jak quenselit. Od innych tlenków manganu odróżnia go również bardzo wysoka gęstość, wynikająca z obecności ołowiu. ## Formy kryształów Quenselit tworzy cienkie, tabliczkowe lub płytkowe kryształy o pseudoheksagonalnym zarysie. Kryształy te rzadko występują pojedynczo, najczęściej tworząc wachlarzowate lub rozetkowe agregaty. Spotykane są również skupienia drobnych, równolegle ułożonych płytek.
Środowisko geologiczne
## Geneza Quenselit jest rzadkim minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów metamorficznych w złożach rud żelaza i manganu. W lokalizacji typowej (Långban) występuje w szczelinach i kawernach w kalcycie lub w towarzystwie hausmannitu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje z takimi minerałami jak hausmannit, kalcyt, baryt, pirochroit, manganit oraz innymi rzadkimi minerałami tlenkowymi i krzemianowymi typowymi dla złoża Långban. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznie pierwszym miejscem występowania quenselitu, skąd pochodzi większość najlepszych okazów kolekcjonerskich, jest złoże Långban w Värmland w Szwecji. Minerał ten został również zidentyfikowany w kilku innych podobnych genetycznie złożach manganu na świecie, na przykład w kopalni Jakobsberg w Szwecji, jednak pozostaje minerałem niezwykle rzadkim.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy quenselitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne rozety. Duże znaczenie ma wielkość kryształów - im są większe, tym okaz jest cenniejszy. Atrakcyjność podnosi również kontrastujące tło, na przykład biały kalcyt, na którym osadzone są czarne, błyszczące agregaty quenselitu. Okazy bez uszkodzeń mechanicznych, z wyraźnym połyskiem, są najbardziej poszukiwane. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość, jeśli nie wszystkie, okazy quenselitu dostępne na rynku kolekcjonerskim pochodzą z jednego miejsca na świecie: historycznego złoża Långban w Szwecji. Jest to klasyczna lokalizacja dla tego minerału, a okazy stamtąd są uważane za wzorcowe.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Kryształy quenselitu są miękkie i delikatne. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. W razie konieczności można przemyć okaz w wodzie destylowanej, używając bardzo miękkiego pędzelka, a następnie natychmiast go osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest bardzo miękki (twardość 2.5) i posiada doskonałą łupliwość, dlatego jest wrażliwy na wszelkie uderzenia, zarysowania i nacisk. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Ze względu na zawartość ołowiu, po kontakcie z minerałem zaleca się umycie rąk. ## Przechowywanie Okazy quenselitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach (typu "micromount"), aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Nie wymaga specjalnych warunków dotyczących światła czy wilgotności, ale należy go trzymać z dala od okazów, które mogłyby go zarysować.