Qatranaite

Wzór chemiczny: CaZn²⁺₂(OH)₆(H₂O)₂

Katranait to bardzo rzadki wodorotlenek wapnia i cynku, tworzący bezbarwne, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie.

## Charakterystyka Katranait (Qatranaite) jest uwodnionym wodorotlenkiem wapnia i cynku. Minerał ten tworzy bardzo małe, bezbarwne, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie, osiągające rozmiar do 0.2 mm. Kryształy te występują w formie rozetkowych lub promienistych agregatów, a także jako pojedyncze blaszki. Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, jest to minerał o znaczeniu wyłącznie naukowym i kolekcjonerskim. ## Właściwości fizyczne Kryształy katranaitu są przezroczyste i wykazują białą rysę. Połysk jest opisywany jako szklisty do perłowego, szczególnie widoczny na powierzchniach łupliwości. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu niewielkich rozmiarów próbek, jednak gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 3.31 g/cm³. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - formacji Qatrana w rejonie Daba-Siwaqa w środkowej Jordanii. Został on zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2012 roku (numer IMA2012-057). Opisany został przez zespół mineralogów, w tym H.-J. Förstera i G. Stiebara.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Połysk: Vitreous to pearly
Rysa: White
Gęstość: 2.598
Łupliwość: Perfect on {0001}
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja katranaitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD). Wizualnie, w miejscu występowania, można go podejrzewać na podstawie obecności drobnych, heksagonalnych, bezbarwnych blaszek w charakterystycznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami cynku o podobnym wyglądzie, takimi jak hydrocynkit czy inne wodorotlenki. Ostateczne odróżnienie wymaga analizy chemicznej (EDS) w celu potwierdzenia składu (obecności wapnia i cynku) oraz analizy strukturalnej. ## Formy kryształów Katranait krystalizuje w formie cienkich, tabliczkowych kryształów o sześciobocznym (heksagonalnym) zarysie. Kryształy te często tworzą promieniste lub rozetkowe agregaty, narastające na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Katranait jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż siarczkowych. Powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych zachodzących w niskich temperaturach, w skałach osadowych (marglach bitumicznych). Jego krystalizacja jest związana z oddziaływaniem roztworów bogatych w cynk na skały węglanowe. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami cynku i wapnia. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie kalcytu, sfalerytu, pirytu, markasytu, kwarcu, gipsu oraz innych, rzadszych minerałów cynkowych. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania katranaitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: obszar Daba-Siwaqa w basenie Qatrana, w środkowej Jordanii. Jest to stanowisko znane z występowania wielu rzadkich minerałów wtórnych.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał typu "micromount", o jakości okazu decyduje przede wszystkim bogactwo i wykształcenie kryształów widocznych pod mikroskopem. Najbardziej cenione są próbki z licznymi, dobrze uformowanymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami tworzącymi estetyczne agregaty. Wielkość pojedynczych kryształów, nawet jeśli jest submilimetrowa, również podnosi wartość okazu. Kontrast z otaczającą skałą macierzystą jest dodatkowym atutem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów katranaitu jest jego typowa lokalizacja w Jordanii. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim próbki pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijne rozmiary i delikatność, okazy katranaitu nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia mogą zniszczyć delikatne kryształy. Najbezpieczniej jest pozostawić okaz w stanie nienaruszonym. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, w tym kwasami i zasadami. Minerał jest prawdopodobnie wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go poddawać czyszczeniu ultradźwiękowemu. Należy chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. ## Przechowywanie Okazy katranaitu, ze względu na ich rozmiar i kruchość, powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount". Chroni to je przed kurzem, wstrząsami i przypadkowym dotykiem. Ekspozycja powinna odbywać się tylko pod mikroskopem.