Pyrophyllite
Wzór chemiczny: Al<sub>2</sub>Si<sub>4</sub>O<sub>10</sub>(OH)<sub>2</sub>
Pirofillit to miękki, blaszkowy krzemian glinu, który pod wpływem podgrzewania pęcznieje i rozpada się na płatki.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1-2
- Połysk
- Pearly
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.65-2.90
- Łupliwość
- Perfect on {001}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent to opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Pirofillit najłatwiej rozpoznać po jego ekstremalnej miękkości (można go zarysować paznokciem) oraz charakterystycznym, mydlanym lub tłustym dotyku. Jego blaszki są giętkie, ale w przeciwieństwie do mik, nie są sprężyste. Perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości jest również ważną cechą. ## Odróżnianie od podobnych Najczęściej mylony jest z talkiem, który ma bardzo podobną twardość i jest również tłusty w dotyku. Odróżnienie ich bez specjalistycznych badań (np. analizy chemicznej lub rentgenowskiej) jest niezwykle trudne. Pirofillit można odróżnić od mik (np. muskowitu) tym, że jego blaszki po zgięciu nie wracają do pierwotnego kształtu (brak elastyczności). ## Formy kryształów Pirofillit rzadko tworzy wyraźnie wykształcone, tabliczkowe kryształy. Zazwyczaj występuje w postaci promienistych lub wachlarzowatych agregatów, a także w skupieniach blaszkowych, łuskowych, włóknistych lub w zbitych, ziemistych masach.
Środowisko występowania
## Geneza Pirofillit jest typowym minerałem metamorficznym. Powstaje w warunkach metamorfizmu niskiego stopnia, w skałach osadowych bogatych w glin, takich jak łupki ilaste i mułowce. Może również tworzyć się w wyniku procesów hydrotermalnych, w strefach przeobrażeń skał wulkanicznych, zwłaszcza kwaśnych (ryolitów, tufów). ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z takimi minerałami jak kwarc, muskowit, serycyt, kaolinit, andaluzyt, kyanit, topaz, lazulit, diaspor i rutyl. ## Lokalizacje Znaczące złoża pirofillitu znajdują się w Stanach Zjednoczonych (Karolina Północna, Kalifornia), Brazylii (Minas Gerais), Rosji (Ural), Szwajcarii, Korei Południowej i Japonii. W Polsce niewielkie wystąpienia odnotowano w Górach Świętokrzyskich.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są okazy tworzące dobrze wykształcone, promieniste lub wachlarzowate agregaty o intensywnej barwie (np. żółtawej, zielonkawej) i wyraźnym perłowym połysku. Cenne są również okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji. Zbite, rzeźbione odmiany (agalmatolit) stanowią osobną kategorię i są cenione za kunszt wykonania i walory estetyczne materiału. ## Popularne stanowiska Do najbardziej cenionych przez kolekcjonerów lokalizacji należą te w Karolinie Północnej (USA), zwłaszcza z okolic Hillsborough, skąd pochodzą klasyczne, promieniste agregaty. Okazy z Brazylii (np. z kopalni Diamantina w Minas Gerais) również są wysoko cenione.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy pirofillitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego ekstremalną miękkość, należy unikać wszelkiego szorowania. Jeśli konieczne jest użycie wody, powinna to być woda destylowana, a okaz należy następnie dokładnie wysuszyć na powietrzu, bez podgrzewania. ## Czego unikać Minerał jest bardzo miękki i podatny na zarysowania oraz uszkodzenia mechaniczne. Należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami. Jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Nie należy go podgrzewać, gdyż może to spowodować jego nieodwracalne uszkodzenie i rozpad. ## Przechowywanie Okazy pirofillitu najlepiej przechowywać osobno, w wyściełanych pudełkach, aby zapobiec zarysowaniom i otarciom. Nie powinien być wystawiany w miejscach, gdzie mógłby być narażony na uderzenia lub kontakt z innymi przedmiotami.