Pyrobelonite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Mn<sup>2+</sup>V<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>(OH)

Rzadki wanadan ołowiu i manganu, tworzący charakterystyczne, igiełkowe kryształy o intensywnej, czerwonopomarańczowej barwie.

## Charakterystyka Pirobelonit jest minerałem z grupy wanadanów, chemicznie klasyfikowanym jako wodorotlenek wanadanu ołowiu i manganu. Jego najbardziej charakterystyczną cechą są dobrze wykształcone, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy, które często tworzą promieniste lub rozbieżne agregaty. Nazwa minerału nawiązuje do jego "ognistego" koloru i formy kryształów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 3.5 w skali Mohsa. Charakteryzuje się wysoką gęstością, wynoszącą 5.46-5.50 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Połysk jest diamentowy, niekiedy przechodzący w tłusty. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Pirobelonit występuje w odcieniach od jaskrawoczerwonego i czerwonopomarańczowego do czerwonobrązowego. Jego barwa jest jedną z kluczowych cech diagnostycznych. Nie wyróżnia się jego handlowych ani barwnych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa pirobelonitu pochodzi od greckich słów *pyr* (πυρ) oznaczającego "ogień" i *belone* (βελόνη) oznaczającego "igłę", co jest aluzją do jego typowej barwy i formy kryształów. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1888 roku przez L.J. Igelströma i A. Sjögrena na podstawie okazów znalezionych w kopalni Långban w Szwecji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, pirobelonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Adamantine to greasy
Rysa
Yellowish
Gęstość
5.46-5.50
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Conchoidal to uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Pirobelonit można rozpoznać po jego intensywnej, czerwonopomarańczowej barwie, diamentowym połysku oraz charakterystycznych, igiełkowych lub smukłych pryzmatycznych kryształach, często tworzących promieniste skupienia. Pomocna jest również wysoka gęstość. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z wanadynitem, który krystalizuje w układzie heksagonalnym (a nie rombowym) i zwykle tworzy sześcioboczne, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy. Descloizyt, inny wanadan ołowiu, ma podobny skład, ale zazwyczaj tworzy inne formy krystaliczne i występuje w innych asocjacjach. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy o przekroju zbliżonym do kwadratu, a także cienkie, igiełkowe kryształy (pokrój akicularny). Kryształy te często występują w postaci wachlarzowatych lub promienistych agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania złóż rudnych, szczególnie w zmetamorfizowanych złożach żelaza i manganu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami manganu i ołowiu, takimi jak hausmanit, pirochroit, manganit, baryt, rodonit oraz innymi rzadkimi minerałami ze złoża Långban, jak manganberzeliit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania jest Långban w Värmland w Szwecji (lokalizacja typowa). Znaczące okazy pochodzą również ze złóż Franklin i Sterling Hill w New Jersey, USA, a także z kopalni Kombat w Namibii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze zakończonymi kryształami o intensywnej, "ognistej" barwie i silnym połysku. Szczególnie poszukiwane są promieniste agregaty na kontrastującym matriksie skalnym. Wielkość kryształów i brak uszkodzeń znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Okazy z Långban w Szwecji oraz z Franklin w USA są uważane za klasyki i osiągają najwyższe ceny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i, w razie potrzeby, wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów. Jako minerał ołowiu, jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. Należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem przez twardsze minerały. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym. Należy unikać ekspozycji na zakurzone lub wilgotne środowisko.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej