Pyroaurite
Wzór chemiczny: Mg<sub>6</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(OH)<sub>16</sub>CO<sub>3</sub>·4H<sub>2</sub>O
Pyroauryn to uwodniony węglan wodorotlenkowy magnezu i żelaza, tworzący miękkie, perłowe skupienia o złotawym lub zielonkawym zabarwieniu.
Opis
## Charakterystyka Pyroauryn jest minerałem z grupy hydrotalkitu, uwodnionym węglanem wodorotlenkowym magnezu i żelaza. Najczęściej tworzy blaszkowate, łuseczkowate lub włókniste skupienia i naskorupienia, które wyglądem mogą przypominać talk lub miki. Rzadko występuje w formie niewielkich, dobrze wykształconych kryształów o pokroju tabliczkowym lub romboedrycznym. Charakterystyczną cechą jest jego elastyczność i giętkość w cienkich blaszkach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5. Na powierzchniach łupliwości wykazuje silny, perłowy połysk, podczas gdy na innych powierzchniach lub w skupieniach zbitych jest on bardziej woskowy lub matowy. Jest minerałem lekkim, o gęstości około 2.14 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Pyroauryn występuje w różnych barwach - od bezbarwnego i białego, przez żółtawy, zielonkawobiały, aż po brązowożółty. Jego powierzchnia może pokrywać się nalotem o złotawym lub brązowym odcieniu. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa pyroaurynu pochodzi od greckich słów *pyros* (ogień) i *aurum* (złoto), co nawiązuje do jego właściwości - po podgrzaniu zmienia barwę na złotobrązową. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1865 roku przez L.J. Igelströma na podstawie okazów znalezionych w historycznej kopalni Långban w Szwecji. ## Zastosowania Pyroauryn nie ma znaczących zastosowań przemysłowych i stanowi głównie obiekt zainteresowania kolekcjonerów minerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne pyroaurynu to jego niska twardość (około 2.5 w skali Mohsa), doskonała łupliwość w jednym kierunku, perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości oraz giętkie, lecz nieelastyczne blaszki. Charakterystyczne jest również jego występowanie w skałach serpentynowych. ## Odróżnianie od podobnych Pyroauryn bywa mylony z talkiem, który jest jednak znacznie miększy (twardość 1) i w dotyku sprawia wrażenie tłustego. Można go również pomylić z brucytem, który ma podobną twardość, ale często bardziej woskowy połysk i inną budowę krystaliczną. Odróżnienie od innych minerałów z grupy hydrotalkitu często wymaga zaawansowanych badań, np. dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Najczęściej spotykane są skupienia blaszkowate, łuseczkowate (podobne do miki) i włókniste, a także cienkie naskorupienia. Dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy są rzadkie i przyjmują formę małych, cienkich tabliczek o zarysie heksagonalnym lub romboedrycznym.
Środowisko geologiczne
## Geneza Pyroauryn jest minerałem wtórnym, powstającym w warunkach niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych. Tworzy się w wyniku przeobrażenia bogatych w magnez minerałów (takich jak oliwin czy piroksen) w skałach ultrazasadowych, głównie w serpentynitach. Spotykany jest również w niektórych marmurach dolomitowych i zmetamorfizowanych złożach rud żelaza. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z minerałami typowymi dla środowiska swojego powstawania, takimi jak serpentyn, brucyt, magnezyt, hydromagnezyt, artynit, a także kalcyt i dolomit. ## Lokalizacje Do najważniejszych światowych lokalizacji pyroaurynu należą historyczne stanowisko Långban w Värmland (Szwecja), Kraubath w Styrii (Austria), Val Malenco we Włoszech, a także liczne wystąpienia w serpentynitach w Asbestos w Quebec (Kanada) oraz w kamieniołomach w Pensylwanii i New Jersey (USA).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami, co jest dużą rzadkością dla tego minerału. Wysoko oceniane są również próbki o intensywnej, złocistożółtej barwie i silnym perłowym połysku. Atrakcyjność okazu podnoszą estetyczne asocjacje z innymi minerałami, na przykład kontrastujący z ciemną matrycą serpentynową. ## Popularne stanowiska Za klasyczne, dostarczające najlepszych okazów, uważa się stanowiska w Långban (Szwecja) oraz w Cedar Hill Quarry w hrabstwie Lancaster, Pensylwania (USA). Okazy z tych lokalizacji są poszukiwane przez kolekcjonerów ze względu na ich historyczne znaczenie i jakość.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy pyroaurynu są bardzo miękkie i delikatne, dlatego należy czyścić je z dużą ostrożnością. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu lub, w razie potrzeby, sprężonego powietrza. Dopuszczalne jest krótkie płukanie w wodzie destylowanej, po którym okaz należy natychmiast i dokładnie osuszyć. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne, zarysowania i ścieranie. Ze względu na doskonałą łupliwość, jego blaszki mogą się łatwo oddzielać. Jako węglan, reaguje z kwasami, nawet słabymi. Należy chronić go przed chemikaliami i długotrwałym działaniem wilgoci. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów pyroaurynu w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć kontaktu z twardszymi minerałami, które mogłyby go porysować. Powinien być eksponowany z dala od miejsc narażonych na kurz i wstrząsy.