Putnisite
Wzór chemiczny: SrCa₄Cr³⁺₈(CO₃)₈S⁶⁺O₄(OH)₁₆·25H₂O
Putnisyt to rzadki minerał o unikalnym składzie chemicznym i fioletowo-różowej barwie, wyróżniający się nietypowym połączeniem strontu, wapnia, chromu, siarki i węglanów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 1-2
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Pink
- Gęstość
- 2.20
- Łupliwość
- One excellent and two good cleavages parallel to {100}, {010} and {001}.
- Przełam
- Irregular/Uneven
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Putnisyt jest stosunkowo łatwy do wizualnego rozpoznania ze względu na swój unikalny wygląd. Kluczowe cechy to charakterystyczna fioletowo-różowa barwa, pseudokubiczny (sześcienny) kształt małych kryształów oraz występowanie na ciemnej, chromitowej matrycy skalnej. Jego ekstremalna miękkość jest również cechą diagnostyczną, choć trudną do sprawdzenia bez uszkodzenia okazu. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na unikalną kombinację koloru, formy kryształów i środowiska występowania, putnisyt jest trudny do pomylenia z innymi minerałami. Sugaryt może mieć podobną barwę, ale tworzy masywne skupienia i występuje w zupełnie innym środowisku geologicznym. Inne różowe lub fioletowe minerały, takie jak kobaltokalcyt czy niektóre fluoryty, mają zupełnie inne formy kryształów i wyższą twardość. ## Formy kryształów Kryształy putnisytu, mimo że krystalizują w układzie rombowym, mają wyraźnie pseudokubiczny wygląd, przypominający małe sześciany. Osiągają wielkość do 0,5 mm i są rozproszone na powierzchni skały macierzystej.
Środowisko występowania
## Geneza Putnisyt powstaje w specyficznych warunkach wulkanicznych. W jedynej znanej lokalizacji występuje w skale wulkanicznej (komatycie), która uległa procesom wietrzenia. Uważa się, że jest produktem wtórnych przemian minerałów pierwotnych, takich jak siarczki (np. millerit) i chromit, w środowisku bogatym w stront i wapń pochodzący z wietrzejących krzemianów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z chromitem, kwarcem, magnezytem, milleritem, niklem i gipsem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania putnisytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - odkrywka "Polar Bear", na półwyspie Polar Bear, na południe od miasta Norseman w Australii Zachodniej.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazu putnisytu zależy od kilku czynników. Najważniejsza jest intensywność i nasycenie fioletowo-różowej barwy. Wyżej cenione są okazy z licznymi, dobrze wykształconymi i ostrymi kryształami o pseudokubicznej formie. Istotny jest również kontrast z ciemną matrycą chromitową, na której kryształy są dobrze widoczne. Wielkość pojedynczych kryształów, chociaż zawsze niewielka, również wpływa na wartość - im większe, tym okaz cenniejszy. ## Popularne stanowiska Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z jednego miejsca na świecie: odkrywki "Polar Bear" w Australii Zachodniej. Jest to jedyne znane stanowisko tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy putnisytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością ze względu na jego ekstremalną miękkość. Do usuwania kurzu najlepiej używać sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego pędzelka (np. do makijażu). Kontakt z wodą jest niewskazany. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, kwasów i detergentów. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed jakimkolwiek kontaktem fizycznym, uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy go poddawać czyszczeniu ultradźwiękowemu. Należy również unikać wysokich temperatur. ## Przechowywanie Okazy z putnisytem powinny być przechowywane w osobnych, zamykanych pudełkach klaserowych, aby uniknąć otarć i kontaktu z twardszymi minerałami. Najlepiej trzymać je w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od kurzu, wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego.