Pumpellyite-(Al)
Wzór chemiczny: Ca₂Al₃(SiO₄)(Si₂O₇)(OH,O)₂·H₂O
Pumpellyit-(Al) to glinokrzemian wapnia, tworzący charakterystyczne, igiełkowe lub włókniste skupienia o zielonkawej barwie w skałach metamorficznych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5.5
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- {100}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty,Prześwitujący
- Układ krystaliczny
- Monokliniczny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Pumpellyit-(Al) najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych formach występowania: promienistych, włóknistych lub igiełkowych agregatach wypełniających szczeliny i migdały w skałach. Typowa jest również jego zielonkawa barwa. Identyfikacja pojedynczych, małych kryształów wymaga zwykle powiększenia. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi zielonymi krzemianami występującymi w podobnych warunkach, takimi jak epidot, aktynolit czy chloryt. Od epidotu różni się zazwyczaj jaśniejszym, bardziej "trawiastym" odcieniem zieleni i częściej tworzy skupienia włókniste niż ziarniste. Aktynolit również tworzy igiełkowe kryształy, ale często są one dłuższe i grubsze. Ostateczne rozróżnienie często wymaga analizy chemicznej lub metod optycznych. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj drobne, igiełkowe lub włoskowe. Tworzą skupienia promieniste, wachlarzowate, sferolityczne lub splątane, filcowate masy. Rzadziej spotyka się pojedyncze, krótkosłupkowe lub tabliczkowe kryształy o przekroju rombu.
Środowisko występowania
## Geneza Pumpellyit-(Al) jest charakterystycznym minerałem dla skał, które uległy metamorfizmowi regionalnemu lub hydrotermalnemu w warunkach niskich temperatur i stosunkowo wysokich ciśnień. Powstaje w obrębie facji zeolitowej i pumpellyitowo-aktynolitowej. Często tworzy się w zmienionych bazaltach, gabrach, diabazach i tufach wulkanicznych, gdzie wypełnia pęcherze pogazowe (migdały) i szczeliny. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z takimi minerałami jak prehnit, epidot, chloryty, aktynolit, kwarc, kalcyt, laumontyt i inne zeolity. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska tego minerału znajdują się w wielu miejscach na świecie. W Europie znany jest z Belgii (stanowisko typowe La Flèche), Włoch (Apeniny Liguryjskie), Austrii i Szkocji. W Stanach Zjednoczonych piękne okazy pochodzą z rejonu Keweenaw Peninsula w Michigan, gdzie wypełniają migdały w prehistorycznych wylewach lawy. Inne znane lokalizacje to Nowa Zelandia i Japonia.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi agregatami o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie. Atrakcyjność podnosi kontrast z jasną skałą macierzystą (np. z prehnitem lub kwarcem). Ważny jest również rozmiar agregatów oraz brak uszkodzeń delikatnych, igiełkowych kryształów. Okazy z Michigan, gdzie pumpellyit tworzy wypełnienia migdałów (tzw. "thundereggs"), są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Do najbardziej znanych i cenionych lokalizacji, z których pochodzą okazy kolekcjonerskie, należą kopalnie miedzi na półwyspie Keweenaw w stanie Michigan (USA). Okazy stamtąd często mają postać pięknych, promienistych skupień w migdałach bazaltowych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne, włókniste agregaty. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi. Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest zalecana, chociaż nie powoduje ona gwałtownej zmiany barwy. ## Przechowywanie Okazy, zwłaszcza te z dobrze wykształconymi, igiełkowymi kryształami, są kruche i podatne na uszkodzenia mechaniczne. Najlepiej przechowywać je w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, z dala od twardszych minerałów, które mogłyby je zarysować.