Pseudomertieite

Wzór chemiczny: Pd<sub>5+x</sub>(Sb,As)<sub>2-x</sub> (x = 0.1-0.2)

Pseudomertieit to niezwykle rzadki arsenek i antymonek palladu, występujący w postaci mikroskopijnych, metalicznych ziaren.

## Charakterystyka Pseudomertieit jest minerałem z grupy metali platynowych (PGM), występującym w postaci niewielkich, nieregularnych (anhedralnych) ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 200 mikrometrów. Jest nieprzezroczysty, o kremowobiałej lub cynowobiałej barwie i silnym metalicznym połysku. Zazwyczaj jest mocno zrośnięty z innymi minerałami palladu i platyny, tworząc złożone agregaty. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału ocenia się na około 5-5.5 w skali Mohsa. Ma wysoką gęstość, wynoszącą 10.97 g/cm³, co jest typowe dla minerałów z dużą zawartością palladu. Jest kruchy i nie wykazuje łupliwości. W świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym jego barwa jest kremowobiała. ## Barwy i odmiany Minerał jest jednorodny pod względem barwy, przyjmując odcień kremowobiały do cynowobiałego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Został opisany w 1975 roku przez Louisa J. Cabri, J. H. Gilles Laflamme'a i J. M. Stewarta. Jego nazwa nawiązuje do podobieństwa w składzie chemicznym do mertieitu-II, z którym początkowo był mylony. Przedrostek "pseudo-" odnosi się do jego odmiennej, rombowej symetrii krystalograficznej w przeciwieństwie do heksagonalnej symetrii mertieitu-II. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, pseudomertieit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt badań naukowych oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów (tzw. mikrominerałów).

Właściwości

Twardość Mohsa
5-5.5
Połysk
Metallic
Gęstość
10.97
Łupliwość
None
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Pewna identyfikacja pseudomertieitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Wymaga to analizy składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) oraz potwierdzenia struktury krystalicznej metodą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). Wizualnie, w postaci metalicznego, kremowobiałego ziarna, jest nie do odróżnienia od wielu innych minerałów z grupy platynowców. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi arsenkami i antymonkami palladu, takimi jak mertieit-II, isomertieit, a także z palladoarsenidem, palladobizmutarsenidem czy rodzimymi metalami z grupy platyny. Rozróżnienie opiera się wyłącznie na danych laboratoryjnych dotyczących składu i symetrii kryształów. ## Formy kryształów Pseudomertieit występuje wyłącznie w formie anhedralnych (nieregularnych, pozbawionych własnych ścian) ziaren, zwykle o zaokrąglonych konturach. Nie zaobserwowano wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Pseudomertieit tworzy się w warunkach magmowych, w skałach ultrazasadowych, szczególnie w obrębie warstwowych intruzji maficznych i ultramaficznych. Jest znajdowany w złożach chromitu. Może również występować w złożach okruchowych (placerach) jako minerał wtórny, uwolniony w wyniku wietrzenia skał macierzystych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami z grupy platynowców, takimi jak atheneit, isomertieit, palladoarsenid, palladobizmutarsenid, a także z chromitem, magnetytem i różnymi krzemianami. ## Lokalizacje Lokalizacją typową jest kopalnia żelaza Cauê w Itabira (Minas Gerais, Brazylia). Jego obecność potwierdzono również w złożach okruchowych rzeki Tulameen (Kolumbia Brytyjska, Kanada), w kompleksie Bushveld (RPA) oraz w obrębie Wielkiej Dajki (Zimbabwe).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego mikrominerału głównym kryterium wartości jest pewność identyfikacji potwierdzona analizą oraz bogactwo paragenezy, czyli obecność innych rzadkich minerałów PGM na tym samym okazie. Wielkość ziarna pseudomertieitu ma również znaczenie - im jest ono większe, tym okaz jest cenniejszy dla celów badawczych i kolekcji systematycznych. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i najczęściej cytowane w literaturze okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Itabira w Brazylii. Materiał badawczy pozyskiwano również z kompleksu Bushveld w RPA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy pseudomertieitu to zazwyczaj mikroskopijne ziarna wrośnięte w skałę macierzystą, które nie wymagają czyszczenia. W razie potrzeby kurz można usunąć delikatnym strumieniem sprężonego powietrza. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał jest stabilny, ale należy unikać ultradźwiękowych myjek, środków chemicznych, kwasów oraz gwałtownych zmian temperatury. Głównym zagrożeniem jest fizyczne uszkodzenie delikatnego okazu macierzystego. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wilgoci. Najlepszym rozwiązaniem jest dedykowane pudełko na mikrominerały (micromount), które chroni przed uszkodzeniami mechanicznymi i zanieczyszczeniami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej