Pseudomalachite
Wzór chemiczny: Cu²⁺₅(PO₄)₂(OH)₄
Pseudomalachit to zasadowy fosforan miedzi, tworzący charakterystyczne skupienia nerkowate, groniaste i promieniste o intensywnie zielonej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4-4.5
- Barwa
- Blue-green, green, dark green, green-black; green to bluish green in transmitted light.
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Blue-green
- Gęstość
- 3.6
- Łupliwość
- Imperfect on the {010}.
- Przełam
- Splintery,Conchoidal
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne pseudomalachitu to jego intensywnie zielony kolor, formy skupień (nerkowate, groniaste, promieniste) oraz stosunkowo wysoka gęstość. W przeciwieństwie do malachitu, nie reaguje (nie burzy się) w kontakcie z kwasem solnym. Twardość (wyższa niż malachitu) również jest pomocną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Pseudomalachit jest najczęściej mylony z malachitem. Malachit jednak prawie zawsze wykazuje charakterystyczne, koncentryczne wstęgowanie o jaśniejszych i ciemniejszych odcieniach zieleni, którego brak u pseudomalachitu. Ponadto malachit jest bardziej miękki (3.5-4) i gwałtownie reaguje z kwasami. Może być też mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi, jak libethenit, ale ten tworzy zwykle wyraźniejsze, krótkie pryzmatyczne kryształy. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie i zwykle mikroskopijnej wielkości. Przybierają formę tabliczkową lub krótkopryzmatyczną. Dominującą i najbardziej charakterystyczną formą występowania są zbite, masywne agregaty o budowie promienisto-włóknistej, tworzące kuliste, groniaste i nerkowate skupienia o gładkiej, jakby "opływowej" powierzchni.
Środowisko występowania
## Geneza Pseudomalachit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców miedzi. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych siarczków miedzi (jak chalkopiryt czy bornit) pod wpływem wód bogatych w fosforany. Fosfor pochodzi najczęściej z rozkładu minerałów zawierających ten pierwiastek, np. apatytu, obecnego w skałach otaczających złoże. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi. Do jego najczęstszych towarzyszy należą: libethenit, kornetyt, kornwallit, klinoklaz, tenoryt, kupryt, a także sam malachit i azuryt. Może występować również w towarzystwie goethytu i innych tlenków żelaza. ## Lokalizacje Historycznie ważne i znane stanowiska znajdują się w Niemczech (Nadrenia-Palatynat, np. kopalnia Virneberg), Anglii (Kornwalia), Słowacji (Ľubietová, dawniej Libethen), Czechach i Rosji (Ural). Piękne okazy pochodzą również z Demokratycznej Republiki Konga (prowincja Katanga), Zambii oraz USA (Arizona). W Polsce jego występowanie stwierdzono w niewielkich ilościach w Górach Świętokrzyskich (Miedzianka) oraz na Dolnym Śląsku (Miedzianka koło Janowic Wielkich).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy pseudomalachitu to te o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie i dobrze uformowanych, nieuszkodzonych skupieniach groniastych lub nerkowatych. Atrakcyjność podnosi kontrastująca, jasna skała macierzysta. Dobrze wykształcone, choćby niewielkie kryształy, są rzadkie i bardzo poszukiwane, osiągając znacznie wyższe ceny. Okazy z historycznych, dawno nieczynnych lokalizacji (np. Ľubietová, Kornwalia) są szczególnie cenione przez zaawansowanych kolekcjonerów. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się lokalizacje w Demokratycznej Republice Konga (szczególnie kopalnia L'Etoile du Congo), Zambii oraz historyczne kopalnie w Niemczech i Anglii. Okazy z tych miejsc stanowią wzorzec dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy pseudomalachitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej i miękkiej szczoteczki, a następnie natychmiast dokładnie osuszyć okaz. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kruche agregaty. ## Czego unikać Pseudomalachit jest wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego gwałtowne roztwarzanie. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Minerał jest także wrażliwy na wysoką temperaturę i nagłe jej zmiany. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest zalecana, choć nie powoduje ona tak szybkiej degradacji jak w przypadku innych minerałów. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wilgoci i zanieczyszczeń chemicznych. Najlepiej trzymać je w zamykanych pudełkach lub gablotach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na kruchość, nie powinien być przechowywany w bezpośrednim kontakcie z twardszymi minerałami.