Pseudolyonsite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>(V<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>

Pseudolyonsyt to bardzo rzadki wanadan miedzi, tworzący czarne, tabliczkowe kryształy w środowisku ekshalacji wulkanicznych.

## Charakterystyka Pseudolyonsyt jest minerałem z gromady wanadanów, będącym dimorfem lyonsytu - ma ten sam skład chemiczny, ale inną strukturę krystaliczną. Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, które zazwyczaj występują w postaci promienistych lub subparallelnych agregatów, a także naskorupień. Jego czarna barwa i submetaliczny połysk nadają mu charakterystyczny wygląd, choć ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego identyfikacja wymaga specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się submetalicznym połyskiem i jest nieprzezroczysty. Jego gęstość obliczona wynosi 4,19 g/cm³. Twardość nie została precyzyjnie określona ze względu na niewielkie rozmiary i rzadkość występowania kryształów. ## Barwy i odmiany Pseudolyonsyt występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie są znane jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1987 roku przez H.-J. Bernhardta, J. M. Hughesa i G. W. Robinsona. Jego nazwa nawiązuje do bliskiego związku z lyonsytem, którego jest pseudomorfem (dimorfem). Miejscem typowym, z którego pochodził materiał do badań, jest wulkan Izalco w Salwadorze. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, pseudolyonsyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony w zaawansowanych kolekcjach minerałów rzadkich.

Właściwości

Połysk
Submetallic
Rysa
Reddish-brown
Gęstość
4.19
Łupliwość
Perfect on {010}
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja pseudolyonsytu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Kluczowymi wskazówkami są: czarna barwa, submetaliczny połysk, tabliczkowa forma kryształów oraz, co najważniejsze, środowisko występowania - wysokotemperaturowe fumarole wulkaniczne. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub mikroanaliza rentgenowska (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Pseudolyonsyt jest najczęściej mylony z lyonsytem, od którego jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia wizualnie - wymaga to analizy struktury krystalicznej (XRD). Może być również mylony z innymi czarnymi, drobnokrystalicznymi minerałami występującymi w fumarolach, takimi jak tenoryt czy hematyt. Kontekst mineralogiczny i współwystępowanie z innymi rzadkimi wanadanami (np. howardevansytem) jest istotną wskazówką diagnostyczną. ## Formy kryształów Kryształy pseudolyonsytu są cienkie, tabliczkowe (płytkowe) lub listewkowe. Często tworzą wachlarzowate, promieniste lub chaotyczne agregaty i naskorupienia na skałach wulkanicznych.

Środowisko występowania

## Geneza Pseudolyonsyt jest minerałem pochodzenia wulkanicznego. Powstaje w procesie sublimacji z gorących gazów (o temperaturze sięgającej 800°C) w aktywnych fumarolach, czyli ekshalacjach wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi produktami sublimacji wulkanicznej, takimi jak lyonsyt, howardevansyt, shcherbinait, thenardyt, euchloryn i hematyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone stanowiska tego bardzo rzadkiego minerału znajdują się na świecie tylko w kilku miejscach. Lokalizacja typowa to wulkan Izalco w Salwadorze. Innym znanym miejscem występowania, skąd pochodzi większość okazów kolekcjonerskich, jest kompleks wulkaniczny Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku minerału mikroskopowego, jakim jest pseudolyonsyt, o wartości okazu decyduje przede wszystkim bogactwo i jakość kryształów. Najbardziej cenione są próbki z wyraźnie wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi bogate skupienia na niewielkiej matrycy skalnej. Dodatkowym atutem jest współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami fumarolicznymi. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość okazów dostępnych na rynku kolekcjonerskim pochodzi z fumarol wulkanu Tołbaczyk na Kamczatce w Rosji. Materiał z lokalizacji typowej, wulkanu Izalco, ma głównie wartość historyczną i jest znacznie trudniej dostępny.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy pseudolyonsytu są niezwykle delikatne i zazwyczaj mikroskopijnej wielkości. Nie należy ich czyścić mechanicznie ani chemicznie. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, rozpuszczalnikami i innymi chemikaliami. Minerał, jako produkt sublimacji wulkanicznej, może być wrażliwy na zmiany wilgotności. Należy chronić go przed ultradźwiękami, wysoką temperaturą oraz wszelkimi wstrząsami i uderzeniami. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszą metodą przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym pudełku typu "micromount", które chroni przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Należy przechowywać go w stabilnych warunkach pokojowych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej