Pseudobrookite

Wzór chemiczny: (Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>Ti<sup>4+</sup>)O<sub>5</sub>

Pseudobrookit to rzadki tlenek żelaza i tytanu, tworzący smukłe, pryzmatyczne kryształy o metalicznym połysku, spotykany w skałach wulkanicznych.

## Charakterystyka Pseudobrookit jest tlenkiem żelaza i tytanu, należącym do grupy zwanej jego imieniem. Tworzy charakterystyczne, smukłe i wydłużone kryształy o przekroju kwadratowym lub prostokątnym, często zakończone piramidalnie. Kryształy te są zazwyczaj prążkowane wzdłuż osi pionowej. Występuje również w formie igiełkowych lub włosowatych skupień, a także promienistych agregatów. Rzadziej spotyka się go w postaci ziarnistych mas. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo twardy, jego twardość w skali Mohsa wynosi 5. Jest kruchy, a jego gęstość waha się od 4,36 do 4,93 g/cm³. Wykazuje silny połysk, określany jako metaliczny do submetalicznego. Jest nieprzezroczysty, jedynie na bardzo cienkich krawędziach może przeświecać na czerwono lub brązowo. ## Barwy i odmiany Jego barwa jest zazwyczaj ciemnobrązowa do czarnej. Cienkie kryształy lub odłamki mogą wykazywać czerwonobrązowy lub rubinowoczerwony odcień w świetle przechodzącym. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa pseudobrookit, nadana w 1878 roku przez węgierskiego mineraloga Antona Kocha, nawiązuje do jego wizualnego podobieństwa do brookitu, z którym początkowo był mylony. Grecki przedrostek "pseudo-" oznacza "fałszywy". Minerał został po raz pierwszy opisany na podstawie okazów znalezionych w Uroiu (Arany), w okręgu Hunedoara w Rumunii. ## Zastosowania Pseudobrookit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest natomiast minerałem cenionym i poszukiwanym przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich oraz mikromontażach.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Metallic to sub-metallic
Rysa
Brownish-black
Gęstość
4.36-4.93
Łupliwość
Indistinct on {010}
Przełam
Uneven to sub-conchoidal
Przezroczystość
Opaque, translucent in thin fragments
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi pseudobrookitu są jego pokrój - długie, pryzmatyczne lub igiełkowe kryształy - oraz metaliczny połysk i ciemnobrązowa do czarnej barwy. Często występuje w pustkach skał wulkanicznych. W świetle przechodzącym cienkie odłamki mogą być czerwonobrązowe. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z brookitem, rutylem, hematytem czy goethytem. Od brookitu różni się pokrojem kryształów (brookit tworzy tabliczkowe) i układem krystalograficznym (brookit - rombowy, pseudobrookit - rombowy, ale o innych parametrach). Od rutylu odróżnia go często ciemniejsza barwa i inny pokrój. Hematyt ma czerwonobrunatną rysę, podczas gdy rysa pseudobrookitu jest ciemniejsza, brązowoczarna. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj wydłużone, pryzmatyczne, o pokroju słupkowym lub igiełkowym. Często tworzą promieniste agregaty lub bezładne skupienia splątanych igiełek. Rzadziej występują w formie pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów w druzach.

Środowisko występowania

## Geneza Pseudobrookit jest minerałem wysokotemperaturowym. Powstaje głównie w wyniku procesów pneumatolitycznych i hydrotermalnych w kwaśnych i zasadowych skałach wulkanicznych, takich jak ryolity, andezyty czy bazalty. Krystalizuje w pustkach i szczelinach tych skał. Spotykany jest również jako produkt ekshalacji wulkanicznych (fumaroli) oraz w niektórych przeobrażonych ksenolitach. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z minerałami takimi jak hematyt, magnetyt, ilmenit, sanidyn, topaz, biksbit (czerwony beryl), trydymit i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to m.in. typowa lokalizacja w Uroiu w Rumunii; góry Thomas Range w stanie Utah, USA (gdzie występuje z topazem i biksbitem); góra Eifel w Niemczech; Wezuwiusz we Włoszech; oraz Cerro de los Remedios w Durango, Meksyk. Znajdowany jest również w wielu innych lokalizacjach wulkanicznych na całym świecie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostro zakończonymi kryształami o silnym połysku, osadzonymi na kontrastującej matrycy skalnej. Szczególnie poszukiwane są kompozycje z innymi rzadkimi minerałami, np. z czerwonym berylem (biksbitem) z Thomas Range w Utah. Wielkość kryształów również ma znaczenie, chociaż nawet wysokiej jakości mikromontaże osiągają wysokie ceny. ## Popularne stanowiska Okazy z Thomas Range w Utah (USA) są uważane za klasyczne i jedne z najlepszych na świecie. Wysoko cenione są również kryształy z lokalizacji w Niemczech (Eifel) i Meksyku (Durango). Okazy z pierwotnej lokalizacji w Rumunii mają głównie znaczenie historyczne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy pseudobrookitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Zawsze należy dokładnie wysuszyć okaz po czyszczeniu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi, które mogą uszkodzić powierzchnię kryształów. Minerał jest kruchy, więc trzeba chronić go przed uderzeniami, upadkami i wibracjami. Nie należy go poddawać ultradźwiękowemu czyszczeniu. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy pseudobrookitu, zwłaszcza te z delikatnymi, igiełkowymi kryształami, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu "micromount" lub w gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać przechowywania w miejscach o dużej wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej