Proto-anthophyllite

Wzór chemiczny: Mg<sub>7</sub>Si<sub>8</sub>O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>

Protoantofyllit to bardzo rzadki minerał z grupy amfiboli, będący polimorfem antofyllitu i występujący w postaci włóknistych skupień.

## Charakterystyka Protoantofyllit jest minerałem z grupy amfiboli o składzie chemicznym niemal identycznym z antofyllitem, lecz o innej strukturze krystalicznej (jest jego polimorfem). Występuje w postaci włóknistych lub listewkowych agregatów, często spilśnionych i tworzących skupienia podobne do azbestu. Poszczególne włókna są zazwyczaj elastyczne. Ze względu na swoje podobieństwo do antofyllitu, jego identyfikacja wymaga zaawansowanych metod badawczych. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 6. Ma połysk szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości. Jest minerałem stosunkowo lekkim, o gęstości zbliżonej do innych amfiboli magnezowych. ## Barwy i odmiany Protoantofyllit jest zazwyczaj bezbarwny, biały lub jasnoszary. Nie są znane jego barwne odmiany. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego statusu jako polimorfu antofyllitu o strukturze typu "proto". Został po raz pierwszy opisany przez G.V. Gibbsa, F.D. Blossoma i G.E. Phillipsa w 1960 roku. Jego status jako odrębnego gatunku mineralnego został zdyskwalifikowany przez IMA w 2019 roku, ponieważ jest strukturalnie identyczny z protoferroantofyllitem, tworząc z nim serię roztworu stałego. Obecnie nazwa "protoantofyllit" odnosi się do magnezowego członu końcowego tej serii.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.98
Łupliwość
Perfect on {210}
Przełam
Splintery
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Makroskopowe rozpoznanie protoantofyllitu jest praktycznie niemożliwe bez specjalistycznych badań. Jego włóknista forma i barwa są niemal identyczne z wieloma innymi amfibolami, zwłaszcza z antofyllitem i tremolitem. Pewna identyfikacja wymaga zastosowania metod dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) lub transmisyjnej mikroskopii elektronowej (TEM) w celu określenia parametrów komórki elementarnej i symetrii. ## Odróżnianie od podobnych Protoantofyllit jest najczęściej mylony z antofyllitem, od którego różni się jedynie układem krystalograficznym (rombowy dla protoantofyllitu, jednoskośny dla antofyllitu). Wizualnie jest nie do odróżnienia od innych włóknistych amfiboli, takich jak tremolit czy niektóre formy serpentynu (chryzotyl). ## Formy kryształów Minerał ten tworzy niemal wyłącznie skupienia włókniste, listewkowe lub igiełkowe. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy nie są obserwowane.

Środowisko występowania

## Geneza Protoantofyllit powstaje w warunkach metamorfizmu regionalnego i kontaktowego skał ultrazasadowych (np. perydotytów) oraz zmetamorfizowanych dolomitów. Jest produktem hydrotermalnych przemian minerałów bogatych w magnez, takich jak oliwin i piroksen. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z antofyllitem, talkiem, magnezytem, serpentynem (antygorytem i chryzotylem), tremolitem oraz oliwinem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska, z których pochodzą okazy badawcze, to kopalnia talku w Chester, hrabstwo Windsor w stanie Vermont (USA) oraz złoże niklu w St. John's Island na Morzu Czerwonym w Egipcie. Występowanie odnotowano również w kilku innych lokalizacjach na świecie, gdzie podlegał metamorfizmowi serpentynit.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Z racji swojego ekstremalnie rzadkiego występowania i braku walorów estetycznych, protoantofyllit nie jest minerałem o znaczeniu na rynku kolekcjonerskim. Jego wartość jest czysto naukowa i systematyczna. Dla instytucji badawczych i wyspecjalizowanych kolekcji systematycznych cenne mogą być okazy z potwierdzoną analitycznie tożsamością, pochodzące z typowej lokalizacji (Chester, Vermont).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy protoantofyllitu, ze względu na ich włóknistą i delikatną naturę, należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Najbezpieczniej jest używać sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Unikać kontaktu z wodą, która może osłabić spójność włóknistych agregatów. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych oraz silnego pocierania, które mogą nieodwracalnie uszkodzić lub zniszczyć delikatne włókna. Podobnie jak inne minerały azbestopodobne, należy unikać wdychania pyłu lub drobnych włókien, które mogą się od niego oddzielić. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pojemnikach lub gablotach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i rozpraszaniem się włókien. Zaleca się minimalizowanie bezpośredniego kontaktu i manipulacji okazem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej