Priceite

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>B<sub>5</sub>O<sub>7</sub>(OH)<sub>5</sub>·H<sub>2</sub>O

Priceite to historyczna nazwa masywnej, ziemistej lub kredowobiałej odmiany kolemanitu, minerału z grupy boranów.

## Charakterystyka Priceite to nazwa stosowana dla masywnej, zbitej i najczęściej białej odmiany kolemanitu. Występuje w formie skupień ziemistych, kredopodobnych lub porcelanowych, które rzadko kiedy wykazują widoczną strukturę krystaliczną. W przeciwieństwie do typowego kolemanitu, tworzącego dobrze wykształcone, szkliste kryształy, priceite ma matowy, ziemisty wygląd. Jest to materiał stosunkowo miękki i lekki. ## Właściwości fizyczne Jako odmiana kolemanitu, priceite dzieli z nim podstawowe właściwości fizyczne. Twardość w skali Mohsa wynosi około 4.5, co oznacza, że można go zarysować nożem. Gęstość to około 2.42 g/cm³. Chociaż krystaliczny kolemanit wykazuje doskonałą łupliwość, w zbitych agregatach priceitu cecha ta jest niemożliwa do zaobserwowania. Połysk jest zazwyczaj matowy lub ziemisty, a minerał jest nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Priceite jest zazwyczaj biały, szarawy lub żółtawy. Nazwa ta sama w sobie określa odmianę kolemanitu. Bardzo podobną, jeśli nie identyczną, formą jest pandermit, pochodzący z Turcji, który również jest masywną, białą odmianą kolemanitu. Współcześnie obie nazwy (priceite i pandermit) są w mineralogii uznawane za synonimy kolemanitu. ## Historia i nazwa Nazwa priceite została nadana w 1873 roku przez Benjamina Sillimana Jr. na cześć Thomasa Price'a, metalurga z San Francisco, który jako pierwszy przeanalizował materiał. Minerał pochodził z okolic Chetco w hrabstwie Curry w stanie Oregon, USA. Późniejsze badania wykazały, że jest on tożsamy z opisanym wcześniej kolemanitem, dlatego nazwa priceite ma dziś znaczenie głównie historyczne. ## Zastosowania Kolemanit, którego odmianą jest priceite, stanowi ważne źródło boru. Pierwiastek ten jest wykorzystywany do produkcji szkła borokrzemianowego (np. Pyrex), ceramiki, emalii, a także w rolnictwie jako składnik nawozów. Okazy priceitu mają znaczenie głównie kolekcjonerskie, zwłaszcza te pochodzące z pierwotnej lokalizacji w Oregonie.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Ziemisty, matowy, rzadziej szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.42
Łupliwość
Doskonała wg {010}, dobra wg {001}
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Nieprzezroczysty, przeświecający na krawędziach
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Priceite najłatwiej rozpoznać po jego masywnej, kredopodobnej lub porcelanowej formie i białej barwie. Jest stosunkowo miękki (twardość 4.5 w skali Mohsa) i lekki. Występowanie w osadach boranowych w suchych klimatach jest również ważną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z kredą (znacznie lżejsza i bardziej miękka), magnezytem (reaguje z kwasem solnym) lub howlitem (często współwystępuje, ale jest nieco twardszy i może mieć szare żyłki). W odróżnieniu od uleksytu, priceite nie ma struktury włóknistej. ## Formy kryształów Priceite z definicji jest masywny, zbity lub ziemisty. Forma krystaliczna, do której należy (kolemanit), tworzy krótkie, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy o szklistym połysku, należące do układu jednoskośnego.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w osadowych złożach boranów w warunkach klimatu pustynnego lub półpustynnego. Tworzy się w basenach słonych jezior (tzw. playas) w wyniku przeobrażenia i wietrzenia pierwotnych minerałów boranowych, takich jak uleksyt i boraks, pod wpływem wód bogatych w wapń. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami boranowymi, takimi jak kolemanit (którego jest odmianą), uleksyt, boraks, hydroboracyt i howlit. Towarzyszyć mu mogą również celestyn, kalcyt i gips. ## Lokalizacje Historyczna, typowa lokalizacja dla priceitu to okolice Chetco w hrabstwie Curry (Oregon, USA). Znacznie większe i ważniejsze złoża kolemanitu (w tym jego masywnych odmian) znajdują się w Kalifornii (USA), zwłaszcza w rejonie Doliny Śmierci i w Dystrykcie Kramer (kopalnia Boron). Znane są również złoża w regionie Panderma w Turcji (gdzie podobna odmiana nosi nazwę pandermit), a także w Argentynie i Kazachstanie.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako że priceite jest nazwą historyczną, największą wartość kolekcjonerską mają okazy pochodzące z oryginalnej lokalizacji w Oregonie, z odpowiednią dokumentacją potwierdzającą ich pochodzenie. W przypadku kolemanitu ogólnie, poszukiwane są duże, dobrze wykształcone, przezroczyste kryształy o silnym połysku, często w atrakcyjnych grupach. Masywne formy jak priceite są cenione głównie przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich odmianach lub minerałach z konkretnych stanowisk. ## Popularne stanowiska Dla krystalicznego kolemanitu najbardziej cenione okazy pochodzą z kopalń w Kalifornii, takich jak Lila C. Mine, Ryan czy kopalnie w rejonie Boron. Tureckie pandermity również są klasyką. Okazy "priceite" z typowej lokalizacji w Oregonie są historycznie ważne, ale niezwykle rzadkie na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą jest wysoce niewskazany, ponieważ może prowadzić do częściowego rozpuszczenia i uszkodzenia powierzchni minerału. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wody, myjek ultradźwiękowych oraz wszelkich środków chemicznych, zwłaszcza kwasów. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i nie powinien być przechowywany w wilgotnych warunkach. Jako minerał stosunkowo miękki, jest podatny na zarysowania. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym pudełku lub gablocie, ewentualnie z dodatkiem pochłaniacza wilgoci (np. żelu krzemionkowego). Należy go izolować od twardszych minerałów, aby uniknąć mechanicznych uszkodzeń.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej