Preisingerite

Wzór chemiczny: Bi<sup>3+</sup><sub>3</sub>O(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)

Preisingeryt to rzadki arsenian bizmutu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o białej lub bezbarwnej barwie i perłowym połysku.

## Charakterystyka Preisingeryt jest rzadkim minerałem z grupy arsenianów, chemicznie zasadowym arsenianem bizmutu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Kryształy te często tworzą rozetkowe lub promieniste agregaty, a także cienkie naloty i naskorupienia na skałach macierzystych. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania bez użycia powiększenia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 3-4 w skali Mohsa. Ma perłowy połysk, szczególnie widoczny na płaszczyznach łupliwości, oraz białą rysę. Jest minerałem stosunkowo gęstym, co jest typowe dla związków bizmutu - jego gęstość wynosi około 6,85 g/cm³. Kryształy są zazwyczaj przeświecające. ## Barwy i odmiany Preisingeryt jest najczęściej bezbarwny do białego, czasami z bladożółtym lub szarawym odcieniem. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Güldener Falk w Schneebergu (Saksonia, Niemcy) i opisany w 1981 roku przez Kurta Walentę. Nazwa upamiętnia Antona Preisingera (1925-2017), profesora krystalografii na Uniwersytecie Wiedeńskim, w uznaniu jego wkładu w badania nad arsenianami. ## Zastosowania Preisingeryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki i dobrze zdefiniowany gatunek mineralny.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Pearly
Rysa
White
Gęstość
6.85
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Preisingeryt jest trudny do identyfikacji bez specjalistycznych badań. Wstępne rozpoznanie opiera się na jego typowej formie występowania - drobnych, tabliczkowych kryształach tworzących rozetkowe agregaty. Charakterystyczny jest również perłowy połysk, wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar) oraz współwystępowanie z innymi minerałami bizmutu i arsenianami. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami bizmutu, takimi jak atelestyt, walentaite czy eulityn, a także z miką (muskowitem) ze względu na perłowy połysk i pokrój. Ostateczne odróżnienie wymaga analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD) w celu potwierdzenia składu i struktury. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często spłaszczone. Zazwyczaj tworzą promieniste lub rozetkowe agregaty, a także cienkie powłoki na powierzchni skał.

Środowisko występowania

## Geneza Preisingeryt jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż hydrotermalnych, bogatych w bizmut i arsen. Tworzy się w wyniku przemian pierwotnych siarczków i arsenków bizmutu pod wpływem wód bogatych w tlen. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kwarcem, bizmutem rodzimym, bizmutynitem, arsenopirytem, a także innymi rzadkimi arsenianami bizmutu, takimi jak atelestyt, walentaite, eulityn, pucherite i schumacheryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko (miejsce typowe) to kopalnia Güldener Falk w rejonie Schneeberg w Saksonii (Niemcy). Minerał ten został również potwierdzony w kilku innych lokalizacjach na świecie, m.in. w kopalniach rejonu Wittichen w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz w Jáchymovie (Czechy).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetkowe agregaty. Ważny jest kontrast z matrycą skalną oraz brak uszkodzeń. Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, kluczowa jest jakość mikrofotografii dokumentującej okaz. Obecność rzadkich minerałów towarzyszących również podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z miejsca typowego - Schneebergu w Niemczech. Materiał z innych potwierdzonych lokalizacji również jest ceniony przez specjalistów i kolekcjonerów minerałów systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy preisingerytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. Ze względu na jego niewielką twardość i doskonałą łupliwość, należy unikać czyszczenia mechanicznego i ultradźwiękowego. Stosowanie wody jest niewskazane. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą go uszkodzić. Minerał jest kruchy i wrażliwy na wstrząsy oraz zarysowania. Należy chronić go przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy preisingerytu, ze względu na ich niewielkie rozmiary i kruchość, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i bezpośrednim kontaktem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej