Potassicmendeleevite-(Ce)

Wzór chemiczny: Cs<sub>6</sub>K<sub>6</sub>(Ce<sub>22</sub>Ca<sub>6</sub>)(Si<sub>70</sub>O<sub>175</sub>)(OH,F)<sub>20</sub>·15H<sub>2</sub>O

Potassicmendeleevite-(Ce) to ekstremalnie rzadki minerał z grupy mendeleevitu, złożony krzemian cezu, potasu i ceru, znany wyłącznie z jednego miejsca na świecie.

## Charakterystyka Potassicmendeleevite-(Ce) jest bardzo złożonym krzemianem należącym do grupy mendeleevitu. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub krótkie, pryzmatyczne kryształy, zwykle o heksagonalnym zarysie, osiągające rozmiar do 1 mm. Występuje w postaci pojedynczych kryształów lub niewielkich skupień. Jest bezbarwny do bladożółtego i przezroczysty. ## Właściwości fizyczne Twardość minerału w skali Mohsa wynosi 5. Ma szklisty połysk i białą rysę. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej to 3,42 g/cm³. Wykazuje dobrą łupliwość w jednej płaszczyźnie. ## Barwy i odmiany Minerał jest zazwyczaj bezbarwny, sporadycznie przyjmuje bladożółte odcienie. Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość nie wyróżnia się żadnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odzwierciedla jego skład chemiczny i przynależność do grupy. Człon "Potassic" wskazuje na potas jako dominujący pierwiastek alkaliczny, "mendeleevite" honoruje rosyjskiego chemika Dmitrija Mendelejewa, a przyrostek "-(Ce)" (zgodnie z klasyfikacją Levinsona) oznacza, że cer jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w strukturze. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2010 roku (IMA2010-020), a jego opis opublikowano w 2011 roku. Miejscem typowym jest masyw Darai-Pioz w Tadżykistanie. ## Zastosowania Potassicmendeleevite-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych instytucji badawczych i kolekcjonerów minerałów mikromount.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.42
Łupliwość
Good on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja Potassicmendeleevite-(Ce) na podstawie cech wizualnych jest niemożliwa. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektroskopia dyspersji energii (EDS) lub fal (WDS) w celu potwierdzenia unikalnego składu chemicznego (wysoka zawartość cezu, potasu i ceru) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do określenia struktury krystalicznej. Jedyną wskazówką jest jego występowanie w specyficznym środowisku geologicznym w miejscu typowym. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten można pomylić z innymi bezbarwnymi lub jasnożółtymi krzemianami występującymi w tym samym paragenezie, takimi jak kwarc, mikroklin czy inne minerały z grupy mendeleevitu (np. Mendeleevite-(Ce)). Odróżnienie od nich jest możliwe wyłącznie za pomocą analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy mają pokrój tabliczkowy lub krótko-pryzmatyczny, często o sześciobocznym konturze. Zwykle występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy narosłe na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Potassicmendeleevite-(Ce) powstaje w bardzo specyficznych warunkach geochemicznych. Jego geneza związana jest z pegmatytami kwarcowo-egerynowo-mikroklinowymi, które przecinają sjenity nefelinowe w obrębie masywów alkalicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeregiem innych, często rzadkich minerałów. Do najczęstszych asocjacji należą egeryn, mikroklin, polilitionit i kwarc. Znajdowano go również w towarzystwie pekovitu i kapitsaite-(Y). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tego minerału na świecie jest jego lokalizacja typowa - lodowiec Darai-Pioz w Górach Ałajskich w Tadżykistanie. Jest to słynne stanowisko mineralogiczne, znane z występowania wielu unikalnych i rzadkich gatunków minerałów.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał typu micromount, najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi i nieuszkodzonymi kryształami. Dodatkową wartość stanowi ich atrakcyjne umiejscowienie na kontrastującej matrycy skalnej, zwłaszcza w towarzystwie innych rzadkich minerałów. Wielkość i przezroczystość kryształów również wpływają na ocenę jakości. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów Potassicmendeleevite-(Ce) jest masyw Darai-Pioz w Tadżykistanie. Okazy z tej lokalizacji są niezwykle poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i systematyce.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć okaz. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Minerał należy chronić przed kontaktem z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Jako minerał uwodniony, może być wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do utraty wody i zniszczenia struktury. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych pudełkach typu micromount, które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Należy unikać długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej