Potassic-ferro-pargasite
Wzór chemiczny: KCa<sub>2</sub>(Fe<sup>2+</sup><sub>4</sub>Al)Si<sub>6</sub>Al<sub>2</sub>O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>
Potassic-ferro-pargasyt to minerał z grupy amfiboli, tworzący ciemnozielone do czarnych, pryzmatyczne kryształy w skałach metamorficznych i magmowych.
Opis
## Charakterystyka Potassic-ferro-pargasyt jest złożonym krzemianem z supergrupy amfiboli, należącym do szeregu hornblendy. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy, często o przekroju rombu, a także skupienia ziarniste lub włókniste. Zazwyczaj występuje w formie wrosłych ziaren w skale. Jego barwa jest charakterystyczna - od ciemnozielonej, przez zielonoczarną, aż po całkowicie czarną. Połysk minerału jest szklisty, a na płaszczyznach łupliwości może być bardziej intensywny. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 6, co czyni go minerałem stosunkowo odpornym na zarysowania. Ma gęstość około 3,28 g/cm³. Jest przeświecający w cienkich odłamkach, a w większych fragmentach lub w masie staje się nieprzezroczysty. Posiada doskonałą łupliwość w dwóch kierunkach, typową dla amfiboli, co powoduje, że rozpada się na fragmenty o gładkich, błyszczących powierzchniach. ## Barwy i odmiany Minerał ten nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. Jego kolorystyka jest ściśle związana ze składem chemicznym, głównie z wysoką zawartością żelaza, i ogranicza się do ciemnych odcieni zieleni i czerni. ## Historia i nazwa Nazwa minerału odzwierciedla jego skład chemiczny: "potassic" wskazuje na obecność potasu, "ferro" na dominację żelaza (łac. *ferrum*), a "pargasite" jest nazwą korzenia grupy, pochodzącą od pierwotnej lokalizacji pargasytu w Pargas w Finlandii. Jako odrębny gatunek mineralny został zdefiniowany w ramach rewizji nomenklatury amfiboli przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2012 roku. ## Zastosowania Potassic-ferro-pargasyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez zaawansowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i systematycznych.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikację ułatwiają ciemnozielona do czarnej barwa, szklisty połysk oraz forma długich, pryzmatycznych kryształów. Kluczową cechą diagnostyczną, typową dla amfiboli, jest kąt między płaszczyznami łupliwości wynoszący około 124° i 56°, widoczny na przekroju poprzecznym kryształów. Występowanie w skałach metamorficznych wysokiego stopnia jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Potassic-ferro-pargasyt jest trudny do odróżnienia od innych ciemnych amfiboli (jak hornblenda czy arfvedsonit) oraz od piroksenów (np. augitu) bez specjalistycznych badań. Od piroksenów odróżnia go przede wszystkim inny kąt łupliwości (u piroksenów zbliżony do 90°). Pewna identyfikacja i odróżnienie od innych amfiboli wymaga analizy chemicznej (np. metodą EDS). ## Formy kryształów Najczęściej tworzy słupkowe, pryzmatyczne kryształy, pojedyncze lub zebrane w promieniste agregaty. Występuje także w postaci skupień ziarnistych, włóknistych lub jako nieregularne ziarna wrosłe w masę skalną.
Środowisko geologiczne
## Geneza Jest to minerał charakterystyczny dla skał metamorficznych, które przeszły przeobrażenia w warunkach wysokich temperatur i ciśnień (facja amfibolitowa i granulitowa). Powstaje głównie w wyniku metamorfizmu skał magmowych o składzie maficznym. Rzadziej spotykany jest w niektórych alkalicznych skałach magmowych, takich jak sjenity, oraz w skarnach. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z takimi minerałami jak plagioklazy, biotyt, granaty (szczególnie almandyn), diopsyd, skapolit, tytanit oraz inne amfibole z grupy hornblendy. ## Lokalizacje Do najważniejszych stanowisk, gdzie stwierdzono występowanie dobrze wykształconych kryształów, należą Långban w Szwecji, kompleks alkaliczny Mont Saint-Hilaire w Kanadzie oraz Greenwood Mine w stanie Nowy Jork, USA. Znany jest również z wielu innych lokalizacji na świecie, zazwyczaj w formie mikroskopijnych ziaren skalnych.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostro zakończonymi, dobrze uformowanymi i błyszczącymi kryształami, zwłaszcza gdy są osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Ze względu na rzadkość występowania dużych kryształów, nawet niewielkie, ale idealnie wykształcone egzemplarze osiągają wysoką wartość. Pożądane są również bogate skupienia pryzmatycznych kryształów. ## Popularne stanowiska Za klasyczne lokalizacje, z których pochodzą najlepsze okazy mikromount potassic-ferro-pargasytu, uważa się Långban w Szwecji oraz Mont Saint-Hilaire w Quebecu (Kanada). Okazy z tych miejsc są standardem w kolekcjach systematycznych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić delikatnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Można stosować krótką kąpiel w celu usunięcia luźnych zanieczyszczeń. Nie zaleca się myjek ultradźwiękowych, ponieważ wibracje mogą powodować pękanie kryształów wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz uderzeń mechanicznych, które mogą łatwo uszkodzić kruche kryształy. Jest stabilny w świetle słonecznym. ## Przechowywanie Okazy potassic-ferro-pargasytu najlepiej przechowywać w osobnych pudełkach klaserowych lub gablotach, aby uniknąć otarć i zarysowań przez twardsze minerały. Należy chronić je przed kurzem, który może gromadzić się w zagłębieniach skupień.