Potarite

Wzór chemiczny: PdHg

Potaryt to naturalnie występujący amalgamat palladu i rtęci, znajdowany w postaci ziaren i grudek w aluwiach.

## Charakterystyka Potaryt jest rzadkim minerałem z gromady pierwiastków rodzimych, będącym naturalnym stopem (amalgamatem) palladu i rtęci. Występuje najczęściej w postaci niewielkich, nieregularnych ziaren, grudek lub łusek o srebrzystobiałej lub szarej barwie, często z metalicznym połyskiem. Rzadko tworzy słabo wykształcone, sześciościenne kryształy, zazwyczaj o zaokrąglonych krawędziach. Jest minerałem nieprzezroczystym i kowalnym. ## Właściwości fizyczne Potaryt charakteryzuje się wysoką gęstością, wynoszącą od 13,48 do 16,11 g/cm³, co jest jego bardzo charakterystyczną cechą. Jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3,5. Posiada silny, metaliczny połysk. Jest kowalny i ciągliwy, co oznacza, że można go kuć i rozciągać bez pękania. ## Historia i nazwa Nazwa potarytu pochodzi od rzeki Potaro w Gujanie, gdzie został odkryty w 1924 roku. Minerał został po raz pierwszy opisany przez Sir Johna B. Harrisona, który zidentyfikował go w koncentratach diamentonośnych pochodzących z aluwiów tej rzeki. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, potaryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz instytucji naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Barwa: Silver-white
Połysk: Metallic
Rysa: Silver white
Gęstość: 14.88
Łupliwość: None
Przełam: Hackly
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi potarytu są jego bardzo wysoka gęstość, srebrzystobiała barwa, metaliczny połysk oraz kowalność. Występowanie w postaci małych ziaren i grudek w aluwiach jest również charakterystyczne. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami platynowców lub amalgamatami. Od rodzimej platyny odróżnia go niższa twardość. Od rtęci rodzimej odróżnia go stały stan skupienia w temperaturze pokojowej. Dokładna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego (EDS/WDS). ## Formy kryształów Potaryt krystalizuje w układzie tetragonalnym, jednak dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie. Najczęściej spotyka się go w formie nieregularnych ziaren, zaokrąglonych grudek i łusek.

Środowisko występowania

## Geneza Potaryt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego lub magmowego, który ulega koncentracji w złożach wtórnych (aluwialnych). Powstaje w ultrazasadowych skałach magmowych, a następnie w wyniku procesów wietrzenia i erozji jest transportowany i deponowany w osadach rzecznych (piaskach i żwirach), tworząc rozsypiska. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z diamentem, platyną rodzimą, złotem rodzimym, innymi minerałami z grupy platynowców (PGM), a także z chromitem, ilmenitem i cyrkonem w złożach aluwialnych. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne miejsce występowania to aluwia rzeki Potaro w Gujanie. Znajdowany jest również w Brazylii (stan Minas Gerais), Kanadzie (Ontario, Kolumbia Brytyjska), Rosji (Ural), RPA (kompleks Bushveld) oraz w Sierra Leone.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby częściowo, formami krystalicznymi, co jest ogromną rzadkością. Wysoko oceniane są również większe grudki i ziarna, szczególnie te pochodzące z lokalizacji typowej (rzeka Potaro). Czystość okazu i brak zrostów z pospolitymi minerałami również podnoszą jego wartość. ## Popularne stanowiska Okazy z Gujany, szczególnie te historyczne, są najbardziej pożądane. Materiał z kompleksu Bushveld w RPA oraz z Uralu w Rosji również jest ceniony przez kolekcjonerów specjalistycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zazwyczaj nie wymaga czyszczenia. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Potaryt zawiera rtęć, która jest toksyczna. Należy bezwzględnie unikać podgrzewania minerału, ponieważ prowadzi to do uwalniania toksycznych oparów rtęci. Należy unikać kontaktu ze skórą i przechowywać go z dala od kwasów i innych odczynników chemicznych. Zaleca się mycie rąk po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy potarytu powinny być przechowywane w szczelnie zamkniętych, oznaczonych pojemnikach lub pudełkach klaserowych, aby zapobiec przypadkowemu kontaktowi i zminimalizować ryzyko związane z obecnością rtęci. Należy trzymać go z dala od dzieci i zwierząt.