Poirierite

Wzór chemiczny: Mg₂SiO₄

Poirieryt to wysokociśnieniowy polimorf forsterytu, występujący naturalnie w meteorytach i jako inkluzje w diamentach.

## Charakterystyka Poirieryt jest minerałem z grupy krzemianów, stanowiącym wysokociśnieniową, tetragonalną odmianę forsterytu (Mg₂SiO₄), znaną również jako wadsleyit-II. Występuje w postaci mikroskopijnych ziaren lub inkluzji, przez co jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania. Jest bezbarwny i ma szklisty połysk. Jego znaczenie jest głównie naukowe, jako wskaźnika warunków ultrawysokiego ciśnienia panujących w płaszczu Ziemi lub podczas szokowych zdarzeń kosmicznych. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się twardością około 7 w skali Mohsa i gęstością wynoszącą 3.47 g/cm³. Jest minerałem przezroczystym o białej rysie. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Jeana-Paula Poiriera, francuskiego fizyka i geofizyka, za jego wkład w badanie minerałów płaszcza Ziemi. Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2018 roku. Jego odkrycie w naturze, w meteorycie Tenham, potwierdziło istnienie fazy mineralnej wcześniej uzyskiwanej jedynie w warunkach laboratoryjnych. ## Zastosowania Poirieryt nie ma zastosowań komercyjnych ani przemysłowych. Jego wartość jest czysto naukowa, dostarczając danych o procesach zachodzących głęboko w płaszczu Ziemi oraz o historii uderzeń meteorytów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 7
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 3.326
Łupliwość: Perfect on {001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja poirierytu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak transmisyjna mikroskopia elektronowa (TEM) i dyfrakcja elektronowa. W warunkach kolekcjonerskich i terenowych jest nierozpoznawalny. ## Odróżnianie od podobnych Od innych polimorfów Mg₂SiO₄ (forsterytu, wadsleyitu i ringwoodytu) odróżnia go tetragonalna struktura krystaliczna i specyficzne właściwości fizyczne obserwowane w skali atomowej. Wadsleyit krystalizuje w układzie rombowym, a ringwoodyt w regularnym. ## Formy kryształów Poirieryt tworzy mikroskopijne, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często o wielkości poniżej jednego mikrometra. Występują one jako agregaty w żyłkach szokowych w meteorytach.

Środowisko występowania

## Geneza Poirieryt powstaje w warunkach ekstremalnie wysokiego ciśnienia (powyżej 14 GPa) i wysokiej temperatury. Jego powstawanie wiąże się z dwiema głównymi sytuacjami: szokiem metamorficznym wywołanym uderzeniem meteorytu w skały bogate w oliwiny lub krystalizacją w warunkach głębokiego płaszcza Ziemi, na głębokościach rzędu 400-525 km. ## Asocjacje mineralne W meteorytach poirieryt współwystępuje z innymi minerałami wysokociśnieniowymi, takimi jak wadsleyit, ringwoodyt, akimotoit, bridgmanit i majorit. Jako inkluzje w diamentach, towarzyszy mu diament i inne minerały głębokiego płaszcza. ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia poirierytu są niezwykle rzadkie. Został zidentyfikowany w meteorycie Tenham (chondryt L6), który spadł w Queensland w Australii, oraz jako inkluzje w diamentach pochodzących z kopalni Orapa w Botswanie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z poirierytem jest tożsama z jakością skały macierzystej - fragmentu meteorytu lub diamentu. W przypadku meteorytów liczy się wielkość fragmentu, obecność skorupy obtopieniowej i dobrze wykształconych żyłek szokowych. Wartość naukowa jest głównym kryterium, a nie estetyka. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów dostępnych na rynku kolekcjonerskim (choć wciąż ekstremalnie rzadkich i przeznaczonych głównie dla instytucji) jest meteoryt Tenham z Australii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny charakter i występowanie w postaci inkluzji, okazy zawierające poirieryt (np. fragmenty meteorytów) powinny być czyszczone metodami odpowiednimi dla głównego materiału, zazwyczaj z użyciem sprężonego powietrza lub bardzo delikatnych, suchych pędzli. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, ultradźwiękami oraz ekstremalnymi zmianami temperatury, które mogłyby uszkodzić zarówno sam minerał, jak i skałę macierzystą. ## Przechowywanie Okazy powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w suchym środowisku, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i kurzu. Najlepiej sprawdzą się zamykane pudełka kolekcjonerskie lub gabloty.