Poellmannite

Wzór chemiczny: Ca<sub>6</sub>Al<sub>3</sub>(OH)<sub>18</sub>[Na(H<sub>2</sub>O)<sub>6</sub>](S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·6H<sub>2</sub>O

Poellmannit to ekstremalnie rzadki minerał z grupy ettringitu, tworzący bezbarwne, igiełkowe kryształy w ksenolitach wulkanicznych.

## Charakterystyka Poellmannit jest złożonym, uwodnionym siarczanem należącym do supergrupy ettringitu. Tworzy wyłącznie mikroskopijne, bezbarwne i przezroczyste kryształy o pokroju igiełkowym. Zazwyczaj występują one w formie promienistych lub splątanych agregatów, narastających na powierzchni skały macierzystej. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, sięgające maksymalnie 0.2 mm długości, do jego obserwacji niezbędne jest użycie mikroskopu. ## Właściwości fizyczne Kryształy poellmannitu charakteryzują się szklistym połyskiem i są w pełni przezroczyste. Ich twardość w skali Mohsa nie została dotychczas określona. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 1.93 g/cm³, jednak nie została ona potwierdzona eksperymentalnie. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest bezbarwny. Nie są znane żadne jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, zatwierdzona przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2017 roku, honoruje profesora Johanna Pöllmanna (ur. 1957), niemieckiego mineraloga i chemika z Uniwersytetu Marcina Lutra w Halle-Wittenberdze. Został on doceniony za wkład w badania mineralogii i chemii faz cementowych, w tym minerałów z grupy ettringitu. ## Zastosowania Poellmannit, jako minerał ekstremalnie rzadki i występujący w formie mikroskopijnych kryształów, nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów (tzw. mikrominerałów).

Właściwości

Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
1.93
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja poellmannitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). Dla specjalisty wskazówką może być igiełkowy pokrój kryształów, szklisty połysk oraz współwystępowanie z charakterystycznym zespołem minerałów w specyficznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Poellmannit może być mylony z innymi igiełkowymi minerałami z supergrupy ettringitu, takimi jak ettringit czy thaumasyt, które mogą tworzyć podobne agregaty. Odróżnienie ich na podstawie cech wizualnych jest niemożliwe. Kluczową cechą diagnostyczną jest unikalny skład chemiczny poellmannitu, w szczególności obecność sodu i brak węglanów lub krzemianów, co można stwierdzić jedynie za pomocą analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Poellmannit krystalizuje w formie bardzo drobnych, wydłużonych kryształów igiełkowych. Kryształy te łączą się w charakterystyczne agregaty o promienistej budowie lub tworzą splątane skupienia przypominające filc.

Środowisko występowania

## Geneza Poellmannit jest minerałem wysokotemperaturowym, powstającym w specyficznych warunkach kontaktowego metamorfizmu. Tworzy się wewnątrz wapiennych ksenolitów (fragmentów skał obcych) porwanych przez lawę leucytowo-tefrytową. Ksenolity te uległy intensywnym przeobrażeniom pod wpływem ekstremalnej temperatury magmy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów typowych dla tego środowiska, takich jak mayenit, wollastonit, gehlenit, larnit oraz brownmilleryt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania poellmannitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kamieniołom Caspar przy wulkanie Bellerberg, w pobliżu miejscowości Ettringen w górach Eifel (Nadrenia-Palatynat, Niemcy).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska okazów poellmannitu jest oceniana na podstawie kryteriów typowych dla mikrominerałów. Najważniejsza jest obfitość i jakość kryształów na matrycy skalnej - im gęstsze i lepiej wykształcone (ostre, nieuszkodzone) są igiełkowe agregaty, tym okaz jest cenniejszy. Wysoko cenione są również okazy, na których poellmannit współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji, tworząc estetyczne i bogate naukowo asocjacje. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane i dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy poellmannitu pochodzą z jednego miejsca na świecie - kamieniołomu Caspar w niemieckim regionie Eifel. Jest to klasyczna i jedyna lokalizacja dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy poellmannitu są niezwykle delikatne i podatne na uszkodzenia. Nie zaleca się żadnego czyszczenia mechanicznego (szczoteczki, igły) ani chemicznego. Próba usunięcia kurzu lub zanieczyszczeń niemal na pewno zniszczy mikroskopijne kryształy. Najbezpieczniej jest pozostawić okaz w oryginalnym stanie. ## Czego unikać Jako minerał uwodniony, poellmannit jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia struktury. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w szczególności z kwasami, a także z wodą i innymi płynami. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Pudełko powinno być przechowywane w stabilnym środowisku, z dala od źródeł wibracji i ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej