Plumosite
Wzór chemiczny: Pb²⁺₂Sb³⁺₂S²⁻₅
Plumosit to siarczanowa odmiana boulangerytu lub jamesonitu, tworząca charakterystyczne, delikatne skupienia przypominające pióra lub ptasi puch.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2-3
- Barwa
- Grey
- Połysk
- metallic
- Rysa
- Blackish-gray
- Gęstość
- 5.6-6.2
- Łupliwość
- Good on {001}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną plumositu jest jego unikalna forma - skupienia cienkich, splątanych, giętkich kryształów przypominające filc, watę lub pióra. Barwa ołowianoszara i metaliczny połysk są również charakterystyczne. Jest to minerał bardzo miękki i stosunkowo ciężki jak na swój wygląd. ## Odróżnianie od podobnych Plumosit bywa mylony z innymi siarkosolami tworzącymi igiełkowe skupienia, jak zinkenit czy stibnit. Stibnit jednak tworzy zazwyczaj grubsze, sztywne kryształy, często w promienistych agregatach, i ma doskonałą łupliwość. Zinkenit tworzy podobne skupienia, ale jest twardszy (3-3.5) i nieco lżejszy. Ostateczne rozróżnienie między jamesonitem a boulangerytem w formie plumositu wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD). ## Formy kryształów Plumosit występuje wyłącznie w formie skupień włosowatych, igiełkowych lub nitkowatych. Poszczególne kryształy są wydłużone zgodnie z jedną osią i mogą osiągać kilka centymetrów długości, przy grubości porównywalnej z grubością włosa. Tworzą one gęste, splątane maty i filcowe masy.
Środowisko występowania
## Geneza Jako odmiana jamesonitu i boulangerytu, plumosit tworzy się w warunkach hydrotermalnych niskich i średnich temperatur. Powstaje w żyłach kruszcowych, gdzie krystalizuje z roztworów bogatych w ołów, antymon i siarkę. ## Asocjacje mineralne Plumosit często występuje w towarzystwie innych siarczków i siarkosoli. Typowymi minerałami towarzyszącymi są kwarc, piryt, sfaleryt, galena, stibnit, chalkopiryt, arsenopiryt oraz różne węglany, takie jak syderyt, dolomit czy kalcyt. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska, z których pochodzą okazy plumositu (jamesonitu/boulangerytu), znajdują się w kopalni Trepča na terenie Kosowa, w Baia Sprie i Herja w Rumunii, w Příbramie w Czechach, a także w kopalniach w okolicach Oruro w Boliwii. Wystąpienia odnotowano również w Kornwalii (Wielka Brytania) i w niektórych rejonach Meksyku.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o dużej gęstości i czystości filcowych agregatów, bez uszkodzeń mechanicznych. Ważna jest intensywność metalicznego połysku oraz estetyczne rozmieszczenie "piórkowatych" skupień na matrycy skalnej, zwłaszcza w kontraście z innymi minerałami, np. z białym kwarcem. Duże, niepokruszone maty osiągają wyższe ceny. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej pożądane uchodzą okazy pochodzące z historycznych lokalizacji w Rumunii (Herja, Baia Sprie) oraz z kompleksu kopalnianego Trepča w Kosowie. Okazy z tych miejsc są często wzorcami dla tej morfologicznej odmiany.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy plumositu są niezwykle delikatne i kruche. Czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane, ponieważ może bezpowrotnie zniszczyć filcowe agregaty. Należy unikać dotykania "włosków". Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne przedmuchiwanie okazów sprężonym powietrzem z dużej odległości w celu usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. Mycie może prowadzić do utleniania i zniszczenia delikatnej struktury. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na działanie kwasów. ## Przechowywanie Okazy plumositu najlepiej przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub gablotkach, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na zawartość ołowiu i antymonu, po każdym kontakcie z minerałem należy umyć ręce.