Plumbotellurite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Te<sup>4+</sup>O<sub>3</sub>

Plumbotelluryt to bardzo rzadki telluryn ołowiu, tworzący mikroskopijne, żółte kryształy o silnym, diamentowym połysku.

## Charakterystyka Plumbotelluryt jest tellurynem ołowiu, występującym w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, które rzadko przekraczają 0.3 mm. Zazwyczaj tworzy cienkie naloty i skupienia na skałach macierzystych. Jest przezroczysty do przeświecającego, a jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywnie żółty, żółto-pomarańczowy lub zielonożółty kolor oraz wyjątkowo silny, niemal diamentowy połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2. Ma wysoką gęstość, wynoszącą około 7.11 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Połysk jest silnie żywiczny do diamentowego. Jest kruchy i wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Plumbotelluryt występuje w odcieniach od kanarkowożółtego i złotożółtego do żółtopomarańczowego, a niekiedy zielonożółtego. Nie wyróżniono żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa plumbotellurytu nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego - zawiera on ołów (łac. *plumbum*) i tellur. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1981 roku przez G. A. Szczerbakową, L. N. Wjalasową i G. A. Basową na podstawie materiału z kopalni złota Żana-Tübe w Kazachstanie, która jest jego lokalizacją typową.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Adamantine, Resinous
Rysa
Pale yellow
Gęstość
7.11
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Plumbotelluryt można rozpoznać po jego intensywnie żółtej barwie, bardzo silnym, żywicznym lub diamentowym połysku oraz występowaniu w formie drobnych, tabliczkowych kryształów. Jego wysoka gęstość jest również cechą charakterystyczną, choć trudną do zweryfikowania przy tak małych okazach. Występuje w strefach utlenienia złóż tellurowych. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami telluru o żółtej barwie, takimi jak emmonsyt czy mackayit. Odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS), ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów. ## Formy kryształów Kryształy są najczęściej tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {010}, lub krótkopryzmatyczne. Zwykle tworzą cienkie powłoki, rozetkowe agregaty lub występują jako pojedyncze, rozproszone kryształki na powierzchni skały.

Środowisko występowania

## Geneza Plumbotelluryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia hydrotermalnych złóż złota i telluru. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych tellurków, zwłaszcza w obecności minerałów ołowiu, takich jak galena. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami tellurowymi, takimi jak tellur rodzimy, altait, emmonsyt, mackayit, a także z galeną, złotem, kwarcem i barytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska tego bardzo rzadkiego minerału to: - Kazachstan - kopalnia złota Żana-Tübe (lokalizacja typowa). - Stany Zjednoczone - kopalnie w hrabstwach Cochise i Pima w Arizonie (np. kopalnia Grand Central, kopalnia Emerald) oraz w hrabstwie Teller w Kolorado (kopalnia Aga).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy plumbotellurytu to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostro zakończone mikrokryształy o intensywnej, kanarkowożółtej barwie i silnym połysku. Ważne jest, aby kryształy były wyraźnie widoczne na kontrastującym tle skały macierzystej. Ze względu na rozmiar, okazy oceniane są pod mikroskopem. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z klasycznych lokalizacji w Arizonie (USA), takich jak kopalnia Emerald czy Grand Central, są szczególnie poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich i "micromountach".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy plumbotellurytu są ekstremalnie delikatne i małe, dlatego nie zaleca się czyszczenia mechanicznego ani chemicznego. Wszelkie próby czyszczenia mogą zniszczyć mikroskopijne kryształy. Najlepiej pozostawić je w stanie nienaruszonym. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz wszelkimi narzędziami. Kryształy są bardzo miękkie i kruche. Należy chronić je przed kurzem, wibracjami i nagłymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w zamykanych, stabilnych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł wibracji i bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej