Plumbonacrite

Wzór chemiczny: Pb²⁺₅(CO₃)₃O(OH)₂

Plumbonakryt to rzadki, wtórny minerał ołowiu, tworzący perłowo-białe, blaszkowate agregaty, blisko spokrewniony z hydrocerusytem.

## Charakterystyka Plumbonakryt jest zasadowym węglanem ołowiu, występującym zazwyczaj w postaci mas ziemistych lub skupień drobnych, heksagonalnych płytek i blaszek. Jego agregaty często mają jedwabisty lub perłowy połysk, a poszczególne kryształy są zazwyczaj zbyt małe, by można je było dostrzec gołym okiem. Minerał ten jest miękki, ciężki i kruchy. Ze względu na swoje podobieństwo bywa mylony z hydrocerusytem, z którym jest strukturalnie powiązany. ## Właściwości fizyczne Plumbonakryt charakteryzuje się niską twardością, wynoszącą około 3.5 w skali Mohsa. Ma wysoki ciężar właściwy (około 6.96 g/cm³), co jest typowe dla minerałów ołowiu. Połysk jest najczęściej perłowy na powierzchniach łupliwości lub jedwabisty w przypadku agregatów włóknistych, a na innych powierzchniach może być żywiczny do szklistego. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny, biały lub szarawy. Czasami bywa zabarwiony na zielonkawo lub żółtawo przez domieszki lub inkluzje innych minerałów. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa plumbonakryt nawiązuje do jego składu chemicznego - ołowiu (łac. *plumbum*) oraz wyglądu przypominającego masę perłową (*nacre*). Został opisany po raz pierwszy w 1889 roku przez H.F. Collinsa na podstawie materiału z kopalni Higher Pitts w Somerset w Anglii. Przez wiele lat jego status jako odrębnego minerału był kwestionowany, jednak został ostatecznie potwierdzony i uznany przez IMA w 1964 roku. ## Zastosowania Plumbonakryt nie ma znaczenia przemysłowego. Jest natomiast minerałem interesującym i poszukiwanym przez zaawansowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów, zwłaszcza okazy o dobrze wykształconych skupieniach krystalicznych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Barwa: Colorless to white
Połysk: Pearly, Resinous, Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 7.07
Łupliwość: Perfect on {0001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Plumbonakryt można rozpoznać po jego charakterystycznych, perłowo-białych, blaszkowatych lub łuseczkowatych agregatach. Kluczowe cechy to wysoka gęstość (okaz jest zaskakująco ciężki jak na swój rozmiar), niska twardość oraz reakcja z kwasami (gwałtownie burzy). Połysk perłowy na powierzchniach łupliwości jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Plumbonakryt jest wizualnie niemal identyczny z hydrocerusytem i cerusytem. Odróżnienie go od hydrocerusytu bez zaawansowanych metod analitycznych (jak dyfrakcja rentgenowska, XRD) jest praktycznie niemożliwe. Od cerusytu różni się formą kryształów - cerusyt częściej tworzy wyraźne, szkliste kryształy pryzmatyczne lub tabliczkowe, często w formie bliźniaków, podczas gdy plumbonakryt występuje głównie w postaci drobnołuseczkowych, perłowych mas. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, cienkie, heksagonalne kryształy tabliczkowe lub płytkowe. Najczęściej występuje w postaci promienistych lub rozetowych skupień tych kryształów, a także w formie mas zbitych, ziemistych lub łuseczkowatych naskorupień.

Środowisko występowania

## Geneza Plumbonakryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców ołowiu. Tworzy się w wyniku przemian innych minerałów ołowiu, takich jak galena czy cerusyt, pod wpływem wód bogatych w węglany. Może również powstawać jako produkt korozji starych, ołowianych przedmiotów (np. wraków statków, rur) lub w hałdach i żużlach pohutniczych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak hydrocerusyt (z którym jest ściśle związany), cerusyt, anglezyt, a także z kalcytem, galeną i sfalerytem. ## Lokalizacje Do najważniejszych stanowisk na świecie należą kopalnia Higher Pitts w Somerset (lokalizacja typowa) oraz złoża w hrabstwie Cumbria w Anglii. Znany jest również z kopalni Grand Reef w Arizonie i z kilku miejsc w Kalifornii (USA); z Tsumeb w Namibii; z Laurionu w Grecji; z kopalń w rejonie Broken Hill w Australii oraz z licznych stanowisk w Szkocji, gdzie tworzy się na starych hałdach hutniczych.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, widocznymi gołym okiem kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe lub promieniste agregaty. Kontrastujące połączenie białego plumbonakrytu z minerałami o innych barwach (np. z ciemną galeną) znacznie podnosi atrakcyjność okazu. Ważna jest również czystość i brak uszkodzeń delikatnych struktur krystalicznych. ## Popularne stanowiska Okazy o najlepszej jakości pochodzą z klasycznych lokalizacji, takich jak kopalnie w hrabstwie Cumbria w Anglii, z Laurionu w Grecji oraz z kopalni Grand Reef w Arizonie, USA. Materiał z tych miejsc jest uważany za standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. Użycie wody jest niewskazane, ponieważ minerał jest wrażliwy na wilgoć i może reagować z chemikaliami rozpuszczonymi w wodzie. W razie konieczności można użyć alkoholu izopropylowego, aplikując go delikatnie i pozwalając na szybkie odparowanie. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami (nawet słabymi, jak ocet), które powodują gwałtowne burzenie i rozkład minerału. Plumbonakryt jest bardzo miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami, zarysowaniem i wibracjami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, w zamkniętych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Ze względu na zawartość ołowiu, po kontakcie z minerałem należy umyć ręce.