Plumbojohntomaite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Fe<sup>2+</sup><sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>3</sub>

Plumbojohntomaite to rzadki minerał fosforanowy z grupy bjarebyitu, wyróżniający się obecnością ołowiu i żelaza oraz występowaniem w postaci drobnych, ciemnych kryształów.

## Charakterystyka Plumbojohntomaite jest złożonym uwodnionym fosforanem ołowiu i żelaza, należącym do grupy bjarebyitu. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, rzadko przekraczające 0.5 mm długości. Zazwyczaj występują one w formie promienistych lub splątanych agregatów. Jest minerałem ciemno zabarwionym, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Kryształy plumbojohntomaitu są kruche. Minerał charakteryzuje się twardością około 4 w skali Mohsa i gęstością wynoszącą 4.45 g/cm³. Ma szklisty połysk i jest przeświecający do nieprzezroczystego. Rysa ma barwę zielonawoszarej. ## Barwy i odmiany Plumbojohntomaite występuje w kolorze ciemnozielonym do czarnego. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - "plumbo" od łacińskiego słowa *plumbum* oznaczającego ołów, oraz do jego związku z johntomaitem, innym minerałem z tej samej grupy. Został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2006 roku (numer 2006-031). Opisali go Ian E. Grey i współpracownicy w 2007 roku na podstawie materiału z kopalni Spring Creek w Australii Południowej.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Vitreous
Rysa
Greenish grey
Gęstość
4.45
Łupliwość
Good on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja plumbojohntomaitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów i podobieństwo do innych minerałów wtórnych. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Plumbojohntomaite jest wizualnie nieodróżnialny od innych minerałów z grupy bjarebyitu, takich jak johntomaite, bjarebyite czy plumboperloffite. Różnią się one proporcjami pierwiastków (ołowiu, baru, strontu, manganu, żelaza), co można stwierdzić jedynie za pomocą analizy chemicznej. ## Formy kryształów Minerał tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {001}. Kryształy te łączą się w promieniste lub bezładnie splątane agregaty, tworząc niewielkie skupienia na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Plumbojohntomaite jest minerałem wtórnym, który krystalizuje w późnych stadiach procesów hydrotermalnych lub w strefach utleniania złóż kruszcowych. Powstaje w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów zawierających fosfor i ołów w środowisku bogatym w żelazo. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi fosforanami. W lokalizacji typowej (kopalnia Spring Creek, Australia) znaleziono go w towarzystwie rockbridge’ytu, strengitu, cyrilovitu, kakoxenu, apatytu-(CaF) oraz goethytu i kwarcu. ## Lokalizacje Potwierdzone wystąpienia plumbojohntomaitu są bardzo nieliczne. Najważniejsza lokalizacja, będąca jednocześnie miejscem odkrycia (localitas typica), to kopalnia miedzi Spring Creek w paśmie Flindersa w Australii Południowej. Inne znane stanowisko to kopalnia Silver Bill w Arizonie, USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, plumbojohntomaite jest ceniony przede wszystkim za bogactwo i wykształcenie kryształów w agregacie. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie uformowanymi, promienistymi skupieniami ciemnozielonych kryształów, kontrastującymi z jaśniejszą skałą macierzystą. Istotna jest również asocjacja z innymi rzadkimi fosforanami. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i najczęściej spotykane w kolekcjach okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Spring Creek w Australii Południowej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na niewielkie rozmiary i kruchość kryształów, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, zwłaszcza z chemikaliami, nie jest zalecany. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Kryształy są kruche i wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne, dlatego należy unikać wibracji, uderzeń i ścierania. Nie należy go podgrzewać. ## Przechowywanie Okazy plumbojohntomaitu, jako mikrominerały, najlepiej przechowywać w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł wibracji i bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej