Plumboagardite

Wzór chemiczny: (Pb²⁺,REE,Ca)Cu²⁺₆(As⁵⁺O₄)₃(OH)₆·₃H₂O

Plumboagardyt to rzadki arsenian ołowiu i miedzi, tworzący charakterystyczne, igiełkowe kryształy o intensywnie niebieskozielonej barwie.

## Charakterystyka Plumboagardyt jest minerałem z grupy agardytu, należącym do gromady arsenianów. Wyróżnia się obecnością ołowiu jako dominującego pierwiastka ziem rzadkich. Tworzy bardzo drobne, smukłe kryształy o igiełkowym lub włosowatym wyglądzie, które najczęściej występują w formie promienistych agregatów, kulistych skupień lub naskorupień przypominających filc. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy są często obserwowane w skali mikroskopowej. ## Właściwości fizyczne Kryształy plumboagardytu wykazują jedwabisty lub szklisty połysk. Są przeświecające, a w przypadku bardzo cienkich igieł mogą wydawać się niemal przezroczyste. Twardość w skali Mohsa wynosi około 3, a gęstość waha się między 3,68 a 3,73 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten charakteryzuje się żywą paletą barw, od niebieskozielonej, przez zieloną, aż po żółtozieloną. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa plumboagardyt nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji ołowiu (łac. *plumbum*) oraz do strukturalnego podobieństwa do agardytu. Został opisany jako nowy minerał w 1980 roku przez Dietricha, Orliaca i Permingeata na podstawie materiału z kopalni Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy).

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Green, pale greenish
Połysk: Vitreous to silky
Rysa: Greenish
Gęstość: 0
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną plumboagardytu są jego drobne, igiełkowe lub włosowate kryształy zebrane w promieniste agregaty o charakterystycznej niebieskozielonej lub żółtozielonej barwie. Występuje w strefach utleniania kruszców miedzi i ołowiu. ## Odróżnianie od podobnych Plumboagardyt jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy miksytu (np. agardytu-(Y), agardytu-(Ce), miksytu) bez zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS) w celu określenia dominującego pierwiastka ziem rzadkich lub ołowiu. Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak malachit (reaguje z kwasem), brochantyt czy olivenit, jednak forma kryształów plumboagardytu jest zazwyczaj bardziej delikatna i igiełkowa. ## Formy kryształów Kryształy są sześcioboczne, bardzo wydłużone wzdłuż osi c, tworząc formy igiełkowe i włosowate. Zwykle występują w postaci promienistych lub gwiaździstych agregatów, a także splątanych mas przypominających filc lub watę szklaną.

Środowisko występowania

## Geneza Plumboagardyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców polimetalicznych, bogatych w arsen, miedź i ołów. Tworzy się w wyniku działania wód powierzchniowych na pierwotne minerały kruszcowe. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami arsenianowymi i siarczanowymi. Typowe minerały towarzyszące to m.in. malachit, cerusyt, mimetezyt, olivenit, bayldonit, duftyt, anglesyt, goethyt i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy, to m.in. kopalnia Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy), Laurion (Grecja), Tsumeb (Namibia), Bou Skour (Maroko) oraz niektóre kopalnie w Arizonie i Utah (USA).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze zdefiniowanymi, promienistymi agregatami o intensywnej, żywej barwie. Kontrast z matrycą skalną, na której występują kryształy, znacznie podnosi atrakcyjność wizualną. Ważna jest również wielkość agregatów i brak uszkodzeń delikatnych igieł. Okazy z dobrze udokumentowaną lokalizacją są wyżej cenione. ## Popularne stanowiska Okazy z greckiego Laurionu są klasyką i cieszą się dużym uznaniem. Bardzo estetyczne, żółtozielone agregaty pochodzą z kopalni Bou Skour w Maroku. Kopalnia Clara w Niemczech, będąca lokalizacją typową, również dostarczyła wielu wysokiej jakości okazów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na kruchość i delikatność igiełkowych kryształów, nie zaleca się czyszczenia na mokro ani mechanicznego. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć wody destylowanej i sprężonego powietrza do osuszenia. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą zniszczyć minerał. Kruche kryształy są wrażliwe na ultradźwięki, wibracje i uderzenia. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i bezpośrednim kontaktem. Unikaj umieszczania cięższych minerałów w pobliżu, które mogłyby zmiażdżyć delikatne igły.