Plombièrite

Wzór chemiczny: Ca<sub>5</sub>Si<sub>6</sub>O<sub>16</sub>(OH)<sub>2</sub>·7H<sub>2</sub>O

Uwodniony krzemian wapnia tworzący białe, porcelanowe skupienia i nacieki, wrażliwy na odwodnienie.

## Charakterystyka Plombièryt to minerał z grupy tobermorytu, będący uwodnionym krzemianem wapnia. Najczęściej występuje w postaci mas porcelanopodobnych, kulistych skupień, nacieków stalaktytowych lub jako powłoki i wypełnienia szczelin. Rzadko tworzy mikroskopijne, listewkowe kryształy. Jest minerałem niestabilnym, który pod wpływem utraty wody łatwo przechodzi w tobermoryt, zachowując jego zewnętrzną formę (jest to pseudomorfoza). ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3.5, co czyni go minerałem stosunkowo miękkim. Ma połysk perłowy, a w skupieniach ziemistych i masach porcelanowych - matowy. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Gęstość minerału to około 2.45 g/cm³. ## Barwy i odmiany Plombièryt jest zazwyczaj biały, ale bywa też szarawy, żółtawy lub lekko brązowy, zwłaszcza gdy zawiera domieszki. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - gorących źródeł w Plombières-les-Bains w Wogezach (Francja). Został opisany po raz pierwszy w 1879 roku, gdzie zaobserwowano go w starożytnych rzymskich konstrukcjach betonowych, które miały kontakt z wodami termalnymi. ## Zastosowania Plombièryt nie ma zastosowania przemysłowego. Stanowi głównie obiekt zainteresowania naukowego, szczególnie w kontekście chemii cementu i trwałości historycznych betonów, oraz kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Pearly to Dull
Rysa
White
Gęstość
2.45
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną plombièrytu jest jego porcelanowy wygląd w skupieniach zbitych, niska twardość oraz występowanie w formie nacieków i powłok. Często ma lekko perłowy połysk na powierzchniach przełamu. Jego niestabilność i łatwość przechodzenia w tobermoryt również są cechą diagnostyczną, choć trudną do stwierdzenia bez badań laboratoryjnych. ## Odróżnianie od podobnych Plombièryt można pomylić z chalcedonem lub opalem, które jednak są znacznie twardsze (twardość 6.5-7). Od kalcytu i aragonitu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym. Wizualnie jest niemal identyczny z tobermorytem, w który się przekształca; pewne rozróżnienie tych dwóch minerałów wymaga analizy rentgenowskiej (XRD). ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie i mają postać drobnych listewek lub igieł. Zazwyczaj tworzy skupienia zbite, masywne, promieniste, włókniste, nerkowate i stalaktytowe.

Środowisko występowania

## Geneza Plombièryt jest minerałem niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych. Powstaje w szczelinach i druzach skał zasadowych i ultrazasadowych (np. serpentynitów), w strefach kontaktowego metamorfizmu (skarnach) oraz w zmienionych wapieniach. Bywa również znajdowany w produktach antropogenicznych, takich jak stary beton i zaprawy murarskie. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z tobermorytem, kalcytem, aragonitem, apofyllitem oraz minerałami z grupy zeolitów (np. laumontytem, stilbitem, thomsonitem). ## Lokalizacje Do najważniejszych stanowisk na świecie należą: Plombières-les-Bains we Francji (miejsce typowe); kamieniołom Crestmore w Kalifornii, USA; Ballycraigy, Larne w Irlandii Północnej; okolice Mayen w górach Eifel, Niemcy; liczne lokalizacje w Japonii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o dobrze wykształconych formach naciekowych (stalaktyty, skupienia nerkowate) i czystej, białej barwie. Atrakcyjność podnoszą asocjacje z innymi, kontrastującymi barwnie minerałami, takimi jak zielony apofyllit. Ze względu na rzadkość, nawet niewielkie, ale dobrze udokumentowane próbki mają wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Okazy o najlepszej jakości pochodzą z kamieniołomu Crestmore w Kalifornii oraz z lokalizacji w Irlandii Północnej, gdzie tworzył atrakcyjne formy naciekowe.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy plombièrytu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho przy użyciu miękkiego pędzelka. W razie konieczności można użyć niewielkiej ilości wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Absolutnie nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest bardzo wrażliwy na ciepło i suche powietrze, które powodują nieodwracalną utratę wody i przemianę w tobermoryt. Należy chronić go przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, bliskością grzejników i gwałtownymi zmianami temperatury. Jest także podatny na działanie kwasów. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach wilgotnościowych, najlepiej w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby ograniczyć wahania wilgotności powietrza. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł ciepła i silnego oświetlenia.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej