Playfairite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>16</sub>(Sb<sup>3+</sup>,As<sup>3+</sup>)<sub>19</sub>S<sup>2-</sup><sub>44</sub>Cl

Playfairyt to niezwykle rzadka, ołowiano-antymonowa sulfosól o metalicznym połysku, tworząca igiełkowe kryształy znane tylko z jednej lokalizacji na świecie.

## Charakterystyka Playfairyt jest złożoną sulfosolą ołowiu, antymonu i arsenu. Występuje w postaci smukłych, igiełkowych lub włóknistych kryształów, które mogą tworzyć splątane lub promieniste agregaty. Jego kryształy są wydłużone i często wykazują podłużne prążkowanie na ścianach. Ma metaliczny połysk i stalowoszary do ołowianoszarego kolor, który z czasem może pokrywać się ciemniejszym, matowym nalotem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości w skali Mohsa wynoszącej około 3.5-4. Jest nieprzezroczysty i charakteryzuje się dużą gęstością, wynoszącą 6.45 g/cm³, co jest typowe dla minerałów bogatych w ołów. Nie wykazuje łupliwości. ## Barwy i odmiany Dominującą barwą jest stalowoszara, przechodząca w ołowianoszarą. Na powierzchni wystawionej na działanie powietrza może ciemnieć, stając się matowoczarna lub pokrywając się słabą, pstrą iryzacją. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Playfairyt został opisany po raz pierwszy w 1967 roku przez kanadyjskiego mineraloga Johna Leslie Jambora. Nazwa minerału honoruje Lyona Playfaira (1818-1898), szkockiego chemika i polityka. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość playfairyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych i rzadkich gatunków.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
6.45
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja playfairytu opiera się na jego charakterystycznej, igiełkowej formie kryształów, metalicznym połysku, stalowoszarej barwie i czarnej rysie. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego pochodzenie z jedynej znanej lokalizacji oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi sulfosolami. ## Odróżnianie od podobnych Playfairyt jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od wielu innych igiełkowych sulfosoli ołowiu, takich jak zinkenit, jamesonit czy boulangeryt. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Tworzy igiełkowe (trychity) i włókniste kryształy, zazwyczaj zgrupowane w chaotyczne, splątane skupienia lub promieniste agregaty. Kryształy są silnie wydłużone w jednym kierunku.

Środowisko występowania

## Geneza Playfairyt powstaje w warunkach hydrotermalnych niskich temperatur. Występuje w żyłach kruszcowych przecinających skały węglanowe. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej playfairyt współwystępuje z innymi, często rzadkimi, sulfosolami ołowiu i antymonu, takimi jak sorbyit, guettardyt, zinkenit i jamesonit. Minerałami towarzyszącymi są również kalcyt, dolomit i syderyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania playfairytu na świecie jest Taylor Pit w gminie Huntingdon, hrabstwo Hastings, w prowincji Ontario w Kanadzie. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów playfairytu, będącego typowym mikrominerałem, ocenia się przede wszystkim na podstawie obecności dobrze wykształconych, ostrych igiełkowych kryształów. Wysoko cenione są bogate skupienia, tworzące gęste agregaty na niewielkiej matrycy skalnej. Wartość okazu znacząco podnosi współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z tej samej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane i dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z jednego miejsca - Taylor Pit w Ontario w Kanadzie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy playfairytu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego skłonność do utleniania, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na wilgoć, która przyspiesza proces ciemnienia jego powierzchni. Należy chronić go przed zarysowaniem, uderzeniami oraz gwałtownymi zmianami temperatury. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych ani chemicznych preparatów czyszczących. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym i stabilnym środowisku, najlepiej w zamkniętym, szczelnym pudełku typu "perky box". Taki sposób przechowywania chroni minerał przed kurzem, wilgocią i ogranicza jego kontakt z powietrzem, spowalniając procesy utleniania.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej