Plavnoite
Wzór chemiczny: K₀.₈Mn²⁺₀.₆[(U⁶⁺O₂)₂O₂(S⁶⁺O₄)]·3.5H₂O
Plavnoit to bardzo rzadki, wtórny minerał uranylu, wyróżniający się intensywnie żółtą barwą i występowaniem w postaci unikalnych, igiełkowych kryształów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Light yellow
- Gęstość
- 4.23
- Łupliwość
- Perfect on {100}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent to translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi plavnoitu są jego intensywnie żółta barwa, igiełkowa forma kryształów tworzących promieniste agregaty oraz silna żółta fluorescencja w świetle UV. Występowanie w asocjacji z innymi wtórnymi minerałami uranu na hałdach kopalni uranu jest kluczową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Plavnoit jest wizualnie bardzo podobny do wielu innych wtórnych siarczanów uranylu, takich jak zippeit, johannit czy uranopilit. Pewne rozróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy dyfrakcja rentgenowska (XRD), które pozwalają na identyfikację jego unikalnej struktury krystalicznej i składu chemicznego. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy bardzo drobne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, wydłużone wzdłuż osi [010]. Kryształy te najczęściej występują w formie promienistych, gwiaździstych lub bezładnie splątanych skupień i agregatów.
Środowisko występowania
## Geneza Plavnoit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania (wietrzenia) złóż uraninitu. Tworzy się w wyniku działalności wód bogatych w siarczany, które reagują z pierwotnymi rudami uranu. Jego powstawanie jest często związane z procesami poeksploatacyjnymi na hałdach i w starych wyrobiskach górniczych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi siarczanami i minerałami uranu. W lokalizacji typowej (kopalnia Plavno) znaleziono go w towarzystwie gipsu, adolfpateraite, johannitu, uranopilitu, zippeitu i uwodnionych tlenków żelaza. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania plavnoitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - hałdy kopalni uranu Plavno w górach Rudawach (Krušné hory) w Czechach, niedaleko Jáchymova.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy plavnoitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, wyraźnie widoczne (choć wciąż mikroskopijne) kryształy tworzące estetyczne, promieniste agregaty na kontrastującym podłożu (matriksie). Ze względu na mikroskopijny charakter, kluczowa jest jakość zdjęcia wykonanego przez mikroskop (tzw. fotomikrografii). ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Plavno w Czechach. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do zdobycia i pojawia się na rynku kolekcjonerskim sporadycznie, głównie w obiegu wśród wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich (tzw. "micromountów").
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów plavnoitu zasadniczo się nie czyści. Jakiekolwiek próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą bezpowrotnie zniszczyć delikatne kryształy. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz wszelkimi wibracjami i uderzeniami. Kryształy są ekstremalnie kruche. Jako minerał wtórny, jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. Ze względu na zawartość uranu, należy ograniczyć ekspozycję i zawsze myć ręce po kontakcie z minerałem. ## Przechowywanie Plavnoit musi być przechowywany w stabilnych warunkach, najlepiej w szczelnym, zamykanym pudełku typu "micromount", które chroni go przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Z powodu radioaktywności, okazy należy trzymać z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, w oznaczonym pojemniku, najlepiej z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie.