Plagionite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>5</sub>Sb<sup>3+</sup><sub>8</sub>S<sup>2-</sup><sub>17</sub>

Plagionit to rzadki siarkosól ołowiu i antymonu, tworzący charakterystyczne, grube, tabliczkowe kryształy o metalicznym połysku i ciemnoszarym kolorze.

## Charakterystyka Plagionit jest złożonym siarkosolem ołowiu i antymonu, należącym do grupy plagionitu. Tworzy grube, tabliczkowe, często zakrzywione lub zniekształcone kryształy, które mogą wykazywać prążkowanie. Zazwyczaj występuje w formie skupień ziarnistych lub masywnych agregatów. Jego barwa jest ciemna, od ołowianoszarej do stalowoszarej, często z matowym lub lekko opalizującym nalotem na powierzchni. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5. Jest nieprzezroczysty i posiada silny, metaliczny połysk. Jest to minerał kruchy, o nierównym przełamie. Jego gęstość jest znaczna i wynosi około 5.5-5.7 g/cm³, co jest wyczuwalne nawet w niewielkich okazach. ## Barwy i odmiany Plagionit występuje w jednolitych barwach. Jego kolor waha się od ołowianoszarego do stalowoszarego, a na zwietrzałych powierzchniach może pojawić się czarny lub matowy nalot. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa plagionit pochodzi od greckiego słowa "plagios" (πλάγιος), oznaczającego "ukośny", co nawiązuje do ukośnego, jednoskośnego charakteru jego kryształów. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1833 roku przez Augusta Breithaupta na podstawie okazów znalezionych w kopalni Graf Jost-Christian w Wolfsbergu, w górach Harz w Niemczech. ## Zastosowania Plagionit, ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, nie ma znaczenia przemysłowego jako ruda ołowiu czy antymonu. Jest natomiast minerałem cenionym i poszukiwanym przez kolekcjonerów specjalizujących się w siarkosolach.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black, reddish
Gęstość
5.5-5.7
Łupliwość
Poor/Indistinct on {112}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Plagionit można rozpoznać po jego ciemnoszarej barwie, metalicznym połysku i charakterystycznych, grubych, tabliczkowych kryształach, które często są zakrzywione. Jego stosunkowo niska twardość (2.5) i wysoka gęstość są również ważnymi cechami diagnostycznymi. Rysa ma kolor czarny z czerwonawym odcieniem. ## Odróżnianie od podobnych Plagionit bywa mylony z innymi siarkosolami ołowiu i antymonu, takimi jak semseyit, zinkenit czy boulangeryt. Od semseyitu odróżnia go grubszy, bardziej tabliczkowy pokrój kryształów (semseyit tworzy cieńsze tabliczki, często w rozetkowych agregatach). Od zinkenitu i boulangerytu, które często tworzą skupienia igiełkowe lub włókniste, odróżnia go forma kryształów. Pewne rozróżnienie często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak XRD. ## Formy kryształów Kryształy plagionitu są jednoskośne, grubo tabliczkowe, często o zarysie rombu. Powierzchnie kryształów bywają prążkowane. Kryształy są zazwyczaj małe, rzadko przekraczają centymetr. Występuje również w skupieniach ziarnistych i masywnych.

Środowisko występowania

## Geneza Plagionit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych formujących się w niskich i średnich temperaturach, bogatych w antymon i ołów. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi siarkosolami ołowiu i antymonu, takimi jak zinkenit, semseyit, boulangeryt, a także z galeną, sfalerytem, pirytem, chalkopirytem, kwarcem i stibnitem. ## Lokalizacje Najważniejsze historyczne i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą dobrze wykształcone kryształy, to Wolfsberg w górach Harz w Niemczech. Inne znane lokalizacje to Baia Sprie i Herja w Rumunii, kopalnia Příbram w Czechach, a także niektóre stanowiska w Boliwii (np. kopalnia San José w Oruro) i w Nevadzie (USA).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, nieuszkodzonymi kryształami o silnym metalicznym połysku. Szczególnie poszukiwane są kryształy o wyraźnym tabliczkowym pokroju, osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Wielkość kryształów ma duże znaczenie - okazy z kryształami przekraczającymi 1 cm są uważane za wyjątkowe. Estetyczne grupy kryształów są znacznie wyżej cenione niż pojedyncze, izolowane kryształy czy skupienia masywne. ## Popularne stanowiska Klasyczne, najbardziej cenione okazy plagionitu pochodzą z Wolfsbergu w Niemczech. Są one historycznym standardem dla tego gatunku. Wysokiej jakości okazy, często w postaci bogatych agregatów, pochodzą również z rumuńskich kopalń w regionie Maramuresz (np. Herja).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy plagionitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia i natychmiast dokładnie osuszyć okaz. Nie zaleca się stosowania myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Plagionit jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i upadkami. Długotrwała ekspozycja na wilgoć może prowadzić do powstawania nalotów na jego powierzchni. ## Przechowywanie Okazy plagionitu najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Warto oddzielać go od twardszych minerałów, które mogłyby go zarysować.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej