Pinnoite

Wzór chemiczny: MgB<sub>₂</sub>O(OH)<sub>₆</sub>

Pinnoit jest bezbarwnym lub jasnożółtym boranem magnezu, tworzącym promieniste agregaty igiełkowych kryształów.

## Charakterystyka Pinnoit to minerał z grupy boranów, chemicznie uwodniony boran magnezu. Najczęściej występuje w formie skupień włóknistych, promienistych lub sferolitycznych, zbudowanych z drobnych, igiełkowych kryształów. Rzadziej tworzy pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy o pokroju słupkowym lub igiełkowym, wykazujące pionowe prążkowanie. Jest minerałem kruchym. ## Właściwości fizyczne Pinnoit charakteryzuje się twardością 3,5 w skali Mohsa. Jego kryształy mają połysk szklisty, a skupienia włókniste - jedwabisty. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość minerału wynosi około 2,2 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj bezbarwny, biały, szarawy lub bladożółty do zielonkawożółtego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa pinnoit pochodzi od nazwiska Johanna Friedricha Hermanna Pinno (1773-1844), radcy górniczego (Bergrat) z Halle w Niemczech, który jako pierwszy przeanalizował ten minerał. Minerał został opisany po raz pierwszy w 1884 roku przez Karla Alphonsa M. Stremme. ## Zastosowania Pinnoit jest minerałem interesującym głównie dla kolekcjonerów i naukowców. Nie ma znaczącego zastosowania przemysłowego, choć wraz z innymi boranami może stanowić podrzędne źródło boru w złożach, gdzie występuje w większych ilościach.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Połysk: Szklisty, Jedwabisty
Rysa: Biała
Gęstość: 2.2
Łupliwość: Dobra wg {110}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Pinnoit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych formach występowania - promienistych lub sferolitycznych agregatach złożonych z drobnych, igiełkowych kryształów. Połysk jedwabisty w skupieniach włóknistych jest również cechą pomocniczą. Reaguje z kwasami i jest częściowo rozpuszczalny w wodzie. ## Odróżnianie od podobnych Pinnoit bywa mylony z innymi boranami tworzącymi włókniste skupienia, takimi jak kolemanit czy uleksyt. Uleksyt wyróżnia się charakterystycznym efektem "telewizyjnego kamienia" (przewodzenia obrazu), którego pinnoit nie wykazuje. Kolemanit jest twardszy (4,5 w skali Mohsa). Ostateczne odróżnienie często wymaga analizy chemicznej lub krystalograficznej. ## Formy kryształów Kryształy pinnoitu są tetragonalne, o pokroju słupkowym lub igiełkowym, często z widocznym pionowym prążkowaniem na ścianach. Zazwyczaj tworzą agregaty włókniste, promieniste, sferolityczne lub masywne, ziarniste skupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Pinnoit jest minerałem pochodzenia ewaporatowego. Powstaje w wyniku wytrącania się z roztworów bogatych w bor w wysychających słonych jeziorach i lagunach, w klimacie suchym i gorącym. Tworzy się w złożach solnych potasowo-magnezowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi boranami i solami, takimi jak boracyt, kainit, halit, sylwin, karnalit i anhydryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska występowania pinnoitu znajdują się w Niemczech, w złożach soli potasowych w okolicach Stassfurtu (Saksonia-Anhalt) i Hanoweru. Znany jest również z Wieliczki w Polsce, z Kazachstanu (złoże solne Inder), a także z kilku lokalizacji w USA (Kalifornia, Nowy Meksyk) i Chin.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami, co jest rzadkością. Wysoko oceniane są również estetyczne, kuliste agregaty (sferolity) o jedwabistym połysku, szczególnie jeśli są osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Wielkość i kompletność agregatów promienistych również wpływa na ich wartość. ## Popularne stanowiska Klasyczne, historyczne okazy pochodzą z niemieckich kopalni soli w rejonie Stassfurtu. Współcześnie na rynku kolekcjonerskim pojawiają się również okazy z Kazachstanu i Chin, które mogą charakteryzować się dobrym wykształceniem kryształów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy pinnoitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego częściową rozpuszczalność w wodzie, należy unikać kontaktu z nią. Jeśli konieczne jest użycie płynu, można zastosować alkohol, ale z dużą ostrożnością i na bardzo krótki czas, a następnie dokładnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z gorącą wodą i kwasami, w których pinnoit się rozpuszcza. Minerał jest kruchy i wrażliwy na uderzenia oraz zmiany temperatury. Nie należy go wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie pinnoitu w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym pojemniku lub gablocie z dala od źródeł wilgoci. Aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym, należy go trzymać z dala od twardszych minerałów.