Pilipenkoite

Wzór chemiczny: KCu²⁺(As⁵⁺O₄)·H₂O

Pilipenkoit to bardzo rzadki, uwodniony arsenian potasu i miedzi, tworzący niebieskie, kuliste agregaty.

## Charakterystyka Pilipenkoit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy arsenianów. Występuje w postaci niewielkich, kulistych lub sferulitycznych agregatów, osiągających rozmiary do 0.3 mm. Agregaty te zbudowane są z drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów. Ze względu na swój skład chemiczny i formę występowania, jest obiektem zainteresowania głównie naukowego i dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Kryształy pilipenkoitu są elastyczne i mają jedwabisty połysk. Minerał jest niefluorescencyjny w świetle ultrafioletowym. Jego twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie określone ze względu na niewielkie rozmiary i rzadkość występowania. ## Barwy i odmiany Pilipenkoit charakteryzuje się intensywną, niebieską barwą. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje rosyjskiego mineraloga i geochemika, profesora Wasilija Akimowicza Pilipenko (1938–2017), za jego wkład w badanie złóż mineralnych, w tym tych z wulkanu Tołbaczyk. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2018 roku (IMA 2018-093), a jego odkrycia dokonano w produktach aktywności fumarolicznej wulkanu. ## Zastosowania Ze względu na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, pilipenkoit nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt badań naukowych i jest cennym nabytkiem dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach z grupy arsenianów lub pochodzących z wulkanu Tołbaczyk.

Właściwości

Połysk: Silky
Rysa: Blue
Łupliwość: Perfect
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie pilipenkoitu jest możliwe wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza chemiczna w mikrosondzie elektronowej (EDS). W warunkach kolekcjonerskich identyfikacja opiera się na charakterystycznej formie sferulitycznych agregatów, intensywnie niebieskiej barwie i potwierdzonej lokalizacji (wulkan Tołbaczyk). ## Odróżnianie od podobnych Pilipenkoit może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak linarit, azuryt czy inne rzadkie arseniany z tej samej lokalizacji (np. popovicit, lammerit). Odróżnienie gołym okiem jest niemożliwe. Kluczowe jest współwystępowanie z innymi minerałami fumarolicznymi oraz analiza chemiczna potwierdzająca obecność potasu, miedzi i arsenu w odpowiednich proporcjach. ## Formy kryształów Minerał tworzy kuliste lub półkuliste agregaty (sferulity) o średnicy do 0.3 mm. Agregaty te składają się z promieniście ułożonych, bardzo drobnych kryształów o pokroju listewkowym lub igiełkowym.

Środowisko występowania

## Geneza Pilipenkoit jest minerałem pochodzenia fumarolicznego. Powstaje w wyniku sublimacji gazów wulkanicznych w strefach aktywnych fumaroli, w temperaturach około 150-250°C. Krystalizuje na powierzchniach skał wulkanicznych, głównie bazaltowych tufów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich produktów ekshalacji wulkanicznych. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą: tenoryt, hematyt, johillerit, ericlaxmanit, popovicit, lammerit, arsmirandyt i urusovit. ## Lokalizacje Jedynym znanym miejscem występowania pilipenkoitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - wulkan Tołbaczyk na Półwyspie Kamczatka w Rosji. Występuje tam w produktach aktywności Drugiej Szczeliny Północnego Przełomu, powstałej w wyniku Wielkiej Erupcji w latach 2012-2013.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazów pilipenkoitu zależy od kilku czynników. Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, wyraźnymi sferulitycznymi agregatami o intensywnie niebieskiej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność bogatych asocjacji innych rzadkich minerałów fumarolicznych. Ze względu na mikroskopijny charakter minerału, kluczowa jest jakość zdjęcia mikroskopowego dołączonego do okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów pilipenkoitu jest wulkan Tołbaczyk na Kamczatce. Okazy pochodzące z fumaroli "Arsenatnaya" i "Yadovitaya" w obrębie Drugiej Szczeliny Północnego Przełomu są jedynymi dostępnymi na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijne rozmiary i delikatność, okazy pilipenkoitu nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia grożą bezpowrotnym zniszczeniem minerału. Należy je chronić przed kurzem, przechowując w zamkniętych pojemnikach. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, a także wszelkimi wibracjami i uderzeniami. Jako arsenian, jest potencjalnie toksyczny, dlatego należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w specjalistycznych, szczelnych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wilgocią. Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie w warunkach laboratoryjnych lub w zamkniętych gablotach.