Pigotite

Wzór chemiczny: Al₄C₆H₅O₁₀·₁₃H₂O (?)

Pigotyt to słabo poznana, rentgenograficznie amorficzna substancja organiczna, prawdopodobnie sól glinowa kwasu mellitowego, tworząca brązowe lub czarne naskorupienia.

## Charakterystyka Pigotyt jest enigmatyczną, amorficzną (niekrystaliczną) substancją pochodzenia organicznego, a nie w pełni zdefiniowanym gatunkiem mineralnym. Jego status jako minerału jest kwestionowany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). Występuje w postaci cienkich, żywicznych lub ziemistych naskorupień i powłok na skałach, często w pobliżu wychodni węgla lub torfu. Zazwyczaj ma barwę od żółtawobrązowej, przez czerwonobrązową, do niemal czarnej. Ze względu na swoją amorficzną naturę nie tworzy kryształów. ## Właściwości fizyczne Jako substancja amorficzna, pigotyt nie wykazuje stałych, mierzalnych właściwości fizycznych typowych dla minerałów krystalicznych. Jest bardzo miękki, a jego twardość szacuje się na 1 do 2 w skali Mohsa. Ma matowy, ziemisty lub lekko żywiczny połysk. Jest nieprzezroczysty. Jego gęstość jest niska, ale rzadko mierzona. ## Historia i nazwa Nazwa pigotyt pochodzi od nazwiska irlandzkiego chemika i lekarza, dr. Pigota z Dublina, który jako pierwszy opisał tę substancję w 1840 roku. Została znaleziona w jaskiniach i na klifach granitowych w Kornwalii w Wielkiej Brytanii. Analizy chemiczne od początku były niejednoznaczne, sugerując, że jest to organiczna sól glinu, prawdopodobnie powstała w wyniku reakcji wody przesiąkającej przez torf z minerałami ilastymi w skałach.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1-2
Barwa: brown
Połysk: Dull
Rysa: yellow
Gęstość: 0
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Pigotyt rozpoznaje się głównie po jego formie występowania - jako cienkie, brązowe do czarnych, ziemiste lub żywiczne naskorupienia na skałach, zwłaszcza w towarzystwie materii organicznej (torf, węgiel). Jego bardzo niska twardość i brak struktury krystalicznej są kluczowymi cechami. Reaguje z amoniakiem, rozpuszczając się w nim. ## Odróżnianie od podobnych Pigotyt można pomylić z innymi amorficznymi substancjami organicznymi lub tlenkami manganu. Od tlenków manganu (np. psylomelan, wad) odróżnia go znacznie niższa twardość i gęstość. Od innych substancji organicznych, takich jak bursztyn czy żywice kopalne, różni się brakiem przezroczystości i zazwyczaj ziemistym wyglądem. Ostateczna identyfikacja wymagałaby zaawansowanych analiz chemicznych.

Środowisko występowania

## Geneza Pigotyt jest substancją wtórną pochodzenia organicznego. Powstaje w wyniku reakcji roztworów bogatych w kwasy humusowe (powstałe z rozkładu materii roślinnej, np. torfu) z minerałami zawierającymi glin, takimi jak skalenie czy minerały ilaste w skałach granitowych lub gnejsach. Jest to proces zachodzący w niskich temperaturach, na powierzchni ziemi lub w jej pobliżu. ## Asocjacje mineralne Ze względu na swój charakter i genezę, pigotyt nie tworzy typowych asocjacji z minerałami krystalicznymi. Występuje na skałach macierzystych, takich jak granit, w towarzystwie materii organicznej (torf) i produktów jej wietrzenia. ## Lokalizacje Klasyczne i historyczne lokalizacje, z których opisywano pigotyt, znajdują się w Kornwalii (Wielka Brytania), szczególnie na granitowych klifach. Podobne substancje notowano również w innych miejscach na świecie, gdzie zachodzą podobne procesy geochemiczne, jednak rzadko są one precyzyjnie identyfikowane.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako substancja o niepotwierdzonym statusie mineralnym, pigotyt ma znaczenie głównie historyczne i naukowe. W kolekcjach jest rzadkością. O wartości okazu decyduje przede wszystkim jego historyczne pochodzenie (najlepiej z lokalizacji typowej w Kornwalii) oraz ilość i jakość zachowania naskorupienia na oryginalnej skale macierzystej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów pigotytu generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Ze względu na jego miękkość i potencjalną rozpuszczalność w wodzie, najlepiej usuwać kurz za pomocą miękkiego pędzelka lub dmuchawki fotograficznej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, a także ultradźwiękami. Substancja jest bardzo miękka i krucha, podatna na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Powinno się go również chronić przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym, które mogą powodować dalsze zmiany w jego strukturze. ## Przechowywanie Okazy pigotytu są bardzo delikatne i powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach lub gablotach, z dala od kurzu, wilgoci i wahań temperatury. Najlepiej trzymać je w oryginalnym pudełku kolekcjonerskim, aby uniknąć otarć.