Pierrotite

Wzór chemiczny: Tl<sup>1+</sup><sub>2</sub>(Sb<sup>3+</sup>,As<sup>3+</sup>)<sub>10</sub>S<sup>2-</sup><sub>16</sub>

Pierrotyt to rzadki siarkosól talu, antymonu i arsenu, tworzący pryzmatyczne, niemal czarne kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Pierrotyt jest złożoną siarkosolą talu, antymonu i arsenu. Występuje w formie pryzmatycznych, wydłużonych kryształów, które mogą osiągać kilka milimetrów długości. Zazwyczaj tworzy skupienia pręcikowe, promieniste lub splątane agregaty. Jego kryształy są nieprzezroczyste i mają ciemnoszarą, niemal czarną barwę, często z metalicznym połyskiem na świeżych powierzchniach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i czerwonobrunatną rysą. Jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi od 3 do 3.5. Gęstość jest znaczna, waha się od 5.26 do 5.3 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających tal. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Pierrotyt jest minerałem o stałej barwie, wahającej się od ciemnoszarej do czarnej. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1970 roku przez zespół francuskich mineralogów: Y. Laurenta, P. Picota, R. Pierrota, F. Permingeata i J. Ivonova. Jego nazwa honoruje Rolanda Pierrota (1930-1997), francuskiego mineraloga z francuskiej służby geologicznej (BRGM) w Orleanie, za jego wkład w badanie siarkosoli. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, pierrotyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-3.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czerwonobrunatna
Gęstość
5.26-5.3
Łupliwość
Doskonała wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Pierrotyt można rozpoznać po jego ciemnoszarej do czarnej barwie, metalicznym połysku i charakterystycznych, pryzmatycznych kryształach tworzących pręcikowe lub promieniste agregaty. Czerwonobrunatna rysa jest ważną cechą diagnostyczną. Wysoka gęstość również może być pomocna w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi siarkosolami talu, takimi jak lorandyt czy raguinit. Lorandyt ma jednak intensywnie czerwoną barwę i rysę. Raguinit ma podobny wygląd, ale krystalizuje w układzie jednoskośnym i ma nieco inne właściwości fizyczne. Ostateczne odróżnienie od innych ciemnych siarkosoli często wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS). ## Formy kryształów Kryształy pierrotytu są pryzmatyczne, wydłużone wzdłuż jednej osi i często wykazują prążkowanie na ścianach równoległe do kierunku wydłużenia. Zazwyczaj występują w formie splątanych, włóknistych lub promienistych agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Pierrotyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Powstaje w złożach kruszcowych, w których obecne są roztwory bogate w tal, arsen i antymon. Jego powstawanie jest związane z działalnością wulkaniczną i cyrkulacją wód termalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi siarkosolami i siarczkami. W lokalizacji typowej (Jas Roux we Francji) znaleziono go w towarzystwie stibnitu, pirytu, sfalerytu, realgaru, aurypigmentu oraz innych rzadkich siarkosoli talu, takich jak raguinit, parapierrotyt i chabourneit. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania pierrotytu jest złoże Jas Roux w departamencie Alpy Wysokie we Francji. Jest to jedyna lokalizacja, z której pochodzą dobrze wykształcone, możliwe do zidentyfikowania okazy. Poza Francją, jego obecność odnotowano w złożu Allchar w Macedonii Północnej oraz w kopalni Urup w Rosji (Północny Kaukaz).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy pierrotytu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o wyraźnym metalicznym połysku, tworzące estetyczne, promieniste agregaty. Kontrast z jasną skałą macierzystą (najczęściej z dolomitem lub kwarcem) znacznie podnosi atrakcyjność wizualną. Wielkość kryształów jest kluczowa - okazy z igłami przekraczającymi kilka milimetrów są wyjątkowo pożądane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem kolekcjonerskich okazów pierrotytu jest jego lokalizacja typowa - Jas Roux we Francji. Okazy z tego miejsca są uważane za najlepsze na świecie i stanowią standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy pierrotytu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. Ze względu na zawartość toksycznego talu i arsenu, wszelkie czynności należy wykonywać w rękawiczkach i unikać wdychania pyłu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie światła słonecznego. Kontakt ze skórą powinien być ograniczony do minimum. ## Przechowywanie Pierrotyt powinien być przechowywany w suchym, stabilnym środowisku, najlepiej w zamkniętym, szczelnym pudełku klaserowym, z dala od innych minerałów, które mógłby zarysować. Konieczne jest wyraźne oznaczenie okazu jako toksycznego (zawiera tal i arsen). Po każdym kontakcie z minerałem należy dokładnie umyć ręce.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej