Picotpaulite

Wzór chemiczny: Tl<sup>1+</sup>Fe<sup>2+</sup>Fe<sup>3+</sup>S<sup>2-</sup><sub>3</sub>

Metaliczny, czarny siarczek żelaza i talu, występujący w niskotemperaturowych żyłach hydrotermalnych.

## Charakterystyka Picotpaulit jest rzadkim minerałem z grupy siarczków, chemicznie złożonym siarczkiem talu i żelaza (TlFe₂S₃). Występuje w postaci bardzo małych, anhedralnych (niewykształconych) ziaren lub agregatów o metalicznym połysku i czarnej barwie. Ze względu na mikroskopijny rozmiar, jego cechy rzadko są widoczne gołym okiem, a okazy mają głównie znaczenie naukowe. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest nieprzezroczysty, o silnym metalicznym połysku. Jego rysa, czyli kolor sproszkowanego minerału, jest czarna. Gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej wynosi około 6.13 g/cm³. Twardość nie została precyzyjnie określona z powodu niewielkich rozmiarów ziaren. ## Barwy i odmiany Picotpaulit jest jednolicie czarny. Nie są znane jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1979 roku przez Z. Johana, J. Mantienne'a i P. Picota. Jego nazwa honoruje francuskiego mineraloga Paula Picota (1931–2017) z francuskiej służby geologicznej (BRGM) w Orleanie, w uznaniu jego wkładu w badanie minerałów kruszcowych. ## Zastosowania Z uwagi na ekstremalną rzadkość i mikroskopijne występowanie, picotpaulit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów (tzw. mikromonterów).

Właściwości

Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
6.13
Łupliwość
Good on {010} and {100}
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja picotpaulitu w terenie lub na podstawie cech wizualnych jest niemożliwa. Minerał jest czarny, metaliczny i występuje w postaci drobnych ziaren, podobnie jak wiele pospolitych siarczków. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w celu potwierdzenia obecności talu, żelaza i siarki, oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do określenia struktury krystalicznej. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi czarnymi, metalicznymi siarczkami, takimi jak piryt, markasyt, chalkopiryt czy sfaleryt. Kluczową cechą odróżniającą jest jego skład chemiczny, w szczególności obecność talu, który jest pierwiastkiem bardzo rzadkim. Kontekst geologiczny i współwystępowanie z innymi minerałami talu (np. vrbaitem, lorandytem) może być ważną wskazówką. ## Formy kryształów Kryształy picotpaulitu są niezwykle rzadkie i mikroskopijnej wielkości. Zazwyczaj tworzy on nieregularne, anhedralne ziarna i ich skupienia w masie skalnej.

Środowisko występowania

## Geneza Picotpaulit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w warunkach niskich temperatur. Tworzy się w żyłach kruszcowych, związanych z mineralizacją talową. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi, często równie rzadkimi, minerałami talu oraz siarczkami. W lokalizacji typowej (Allchar) znaleziono go w towarzystwie vrabaitu, raguinitu, orpimentu, realgaru i markasytu. W innych lokalizacjach towarzyszą mu m.in. pierrotit, sfaleryt i piryt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania picotpaulitu jest jego lokalizacja typowa - złoże Allchar (kopalnia Crven Dol) w Macedonii Północnej. Jest to historyczny rejon wydobycia znany z unikalnej mineralizacji talowej. Poza tym, jego obecność odnotowano w złożu rtęci Lanmuchang w prowincji Guizhou w Chinach.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów (tzw. "micromounts"), wartość okazu picotpaulitu zależy od kilku czynników. Najbardziej pożądane są próbki, na których ziarna minerału, mimo że małe, są wyraźnie widoczne i dobrze wyodrębnione. Wysoko cenione są również okazy bogate w minerały towarzyszące, zwłaszcza inne rzadkie siarkosole talu, tworzące interesujące paragenezy. Jakość okazu jest nierozerwalnie związana z precyzyjną dokumentacją i potwierdzeniem analitycznym jego tożsamości. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów o znaczeniu kolekcjonerskim jest historyczna lokalizacja typowa: Allchar w Macedonii Północnej. Okazy z tego miejsca są klasykami dla systematycznych zbiorów rzadkich minerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy picotpaulitu to zazwyczaj mikroskopijne ziarna wrośnięte w skałę macierzystą, które z zasady nie wymagają i nie powinny być czyszczone. Ewentualny kurz można usunąć bardzo delikatnie za pomocą miękkiego pędzelka lub zdmuchując go sprężonym powietrzem z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać **Toksyczność!** Minerał zawiera tal - wysoce toksyczny metal ciężki. Należy bezwzględnie unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, wdychania pyłu oraz jakiejkolwiek formy spożycia. Po każdym kontakcie z okazem należy dokładnie umyć ręce. Nie należy podgrzewać minerału ani poddawać go działaniu kwasów. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnie zamkniętych, trwałych pojemnikach (np. plastikowych pudełkach typu "micromount"), wyraźnie oznakowanych jako materiał toksyczny. Przechowywać z dala od dzieci, zwierząt domowych i żywności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej