Piccoliite

Wzór chemiczny: NaCaMn³⁺₂(As⁵⁺O₄)₂O(OH)

Piccoliit to rzadki arsenian sodu, wapnia i manganu, tworzący drobne, czarne kryształy o intensywnie czerwonej barwie w cienkich fragmentach.

## Charakterystyka Piccoliit jest złożonym arsenianem należącym do grupy alluaudytów. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, które gołym okiem wydają się czarne i nieprzezroczyste. Dopiero pod mikroskopem, w bardzo cienkich odpryskach lub w świetle przechodzącym, ujawnia swoją prawdziwą, głęboką czerwoną barwę. Kryształy zazwyczaj nie przekraczają ułamka milimetra i występują w postaci niewielkich agregatów lub pojedynczych, narosłych na skale macierzystej kryształków. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w przedziale 5-5.5 w skali Mohsa. Jego połysk jest trudny do oceny na tak małych kryształach, ale określa się go jako szklisty do submetalicznego. Mimo pozornej nieprzezroczystości, jest przezroczysty w cienkich fragmentach. Jego gęstość obliczona wynosi około 4.08 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą i jedyną obserwowaną barwą piccoliitu jest czarna, która w rzeczywistości jest efektem bardzo intensywnego, ciemnoczerwonego zabarwienia wewnętrznego. Nie wyróżnia się żadnych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Piccoliit został uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną w 2017 roku. Jego nazwa honoruje włoskiego kolekcjonera minerałów, fotografa i autora, Ferruccio Piccoli (1957-2016), za jego wkład w dokumentowanie mineralogii Alp Zachodnich. Został odkryty jednocześnie w dwóch lokalizacjach we Włoszech: kopalni Montaldo oraz kopalni Valletta.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5-5.5
Połysk: Vitreous
Rysa: Brown
Gęstość: 4.084
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja piccoliitu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na skojarzeniu z innymi minerałami z lokalizacji typowych, czarnej barwie, niewielkich rozmiarach i tabliczkowym kształcie kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi czarnymi "mikrominerałami", szczególnie z innymi arsenianami manganu, takimi jak braunitem czy hematytem. Kluczową cechą odróżniającą, widoczną pod mikroskopem przy silnym oświetleniu, jest głęboka czerwona barwa wewnętrzna. Ostateczne odróżnienie wymaga jednak specjalistycznej analizy. ## Formy kryształów Piccoliit tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie prostokątnym lub listewkowym. Kryształy te występują jako pojedyncze osobniki lub tworzą niewielkie, luźne skupienia i agregaty na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Piccoliit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, który krystalizuje w późnym etapie procesów mineralizacyjnych. Powstaje w wyniku metamorfizmu złóż rud manganu, w żyłach kwarcowych przecinających skały bogate w ten pierwiastek. Jest to minerał wtórny, formujący się w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne Na stanowiskach, gdzie został odkryty, piccoliit współwystępuje z takimi minerałami jak kwarc, braunit, hematyt, piemontyt, albit, manganberzeliit oraz innymi rzadkimi arsenianami, w tym tiragalloitem i gamagaritem. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki, znany obecnie jedynie z dwóch miejsc na świecie, które są jednocześnie jego lokalizacjami typowymi. Są to kopalnie Montaldo oraz Valletta, obie położone w prowincji Cuneo, w Piemoncie, we Włoszech.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, o wartości okazu decyduje przede wszystkim jakość i wielkość kryształów, mimo że zawsze są one bardzo małe. Najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, nieuszkodzonymi kryształami, które są wyraźnie odseparowane od siebie i kontrastowo osadzone na matrycy. Bogactwo skupienia (liczba kryształów na okazie) również znacząco podnosi jego wartość. Możliwość zaobserwowania czerwonych refleksów wewnętrznych pod mikroskopem jest dodatkowym atutem. ## Popularne stanowiska Jedynymi źródłami piccoliitu są jego dwie lokalizacje typowe we włoskim Piemoncie: kopalnia Montaldo i kopalnia Valletta. Okazy z obu tych miejsc są równie wysoko cenione przez specjalistów i kolekcjonerów minerałów mikroskopijnych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, okazy piccoliitu powinny być czyszczone tylko w razie absolutnej konieczności. Należy używać wyłącznie sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości w celu usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt mechaniczny (szczoteczki, ściereczki) lub chemiczny jest wysoce niewskazany. ## Czego unikać Należy unikać ultradźwięków, myjek parowych, wszelkich kwasów, rozpuszczalników i detergentów. Nie należy narażać okazu na nagłe zmiany temperatury ani na intensywne światło, które mogłoby potencjalnie wpłynąć na jego strukturę. Chronić przed wilgocią i bezpośrednim kontaktem z wodą. ## Przechowywanie Okazy piccoliitu, jako mikrominerały, powinny być przechowywane w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie za szkłem, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.