Phyllotungstite

Wzór chemiczny: HCaFe<sup>3+</sup><sub>3</sub>(W<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>6</sub>·10H<sub>2</sub>O

Fyllotungstyt to bardzo rzadki, wtórny minerał wolframu, tworzący mikroskopijne, żółte, tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Fyllotungstyt jest uwodnionym wolframianem wapnia i żelaza, należącym do minerałów wtórnych. Występuje w postaci niezwykle małych, cienkich, tabliczkowych kryształów o heksagonalnym zarysie, które zazwyczaj tworzą rozetkowe lub sferyczne agregaty, a także powłoki i naloty. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do zaobserwowania bez odpowiedniego powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy fyllotungstytu wykazują połysk określany jako perłowy do submetalicznego. Są elastyczne, co jest nietypową cechą dla minerałów. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu niewielkiego rozmiaru i rzadkości występowania próbek. ## Barwy i odmiany Minerał ten ma charakterystyczną, jasnożółtą barwę. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Fyllotungstyt został po raz pierwszy opisany w 1984 roku przez J. E. J. Martiniego. Jego nazwa nawiązuje do jego struktury krystalicznej oraz składu chemicznego. Greckie słowo *phyllon* oznacza "liść", co odnosi się do jego blaszkowatej budowy, a człon *tungstite* wskazuje na obecność wolframu (ang. *tungsten*) i wizualne podobieństwo do wolframitu. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem IMA1983-028. ## Zastosowania Fyllotungstyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako bardzo rzadki minerał wtórny stref utleniania złóż wolframu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Pearly
Rysa
Pale yellow
Gęstość
4.35
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Micaceous
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Fyllotungstyt jest rozpoznawany na podstawie swojego charakterystycznego wyglądu: mikroskopijnych, żółtych, heksagonalnych blaszek tworzących rozetkowe agregaty. Kluczowe jest jego występowanie w strefach utleniania złóż wolframu, często w towarzystwie scheelitu lub ferberytu. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami wolframu o żółtej barwie, takimi jak ferritungstyt czy sam tungstyt (WO₃·H₂O). Od tungstytu odróżnia go obecność wapnia i żelaza w składzie oraz heksagonalna forma kryształów (tungstyt krystalizuje w układzie rombowym). Rozróżnienie od ferritungstytu jest bardzo trudne bez analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy bardzo cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Kryształy te agregują w formy przypominające rozety, sferulity lub wachlarze, a także tworzą cienkie powłoki na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Fyllotungstyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż wolframu. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów wolframianowych, takich jak scheelit (CaWO₄) i ferberyt (FeWO₄), w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia, przy dostępie tlenu i wody. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami, z których powstaje, czyli ze scheelitem i ferberytem. Towarzyszą mu również inne minerały strefy utlenienia, takie jak kwarc, goethyt, hematyt oraz inne rzadkie wolframiany. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania (località tipo) fyllotungstytu jest kopalnia wolframu w Gifurwe, w Prowincji Północnej w Rwandzie. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów fyllotungstytu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i wykształcenia agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są próbki z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi rozetkami o intensywnie żółtej barwie, dobrze kontrastujące z minerałem macierzystym (matrycą). Ze względu na mikroskopowy charakter, okazy są oceniane pod powiększeniem. Wielkość pola pokrytego przez minerał również ma znaczenie. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów fyllotungstytu jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Gifurwe w Rwandzie. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim próbki pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną delikatność i niewielki rozmiar kryształów, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi środkami czyszczącymi. Okazy są bardzo kruche i wrażliwe na wstrząsy oraz ścieranie. Nie należy ich wystawiać na działanie wysokiej temperatury ani bezpośredniego światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy fyllotungstytu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wilgocią. Najlepiej trzymać je w suchym miejscu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej