Phoxite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>Mg<sub>2</sub>((C<sub>2</sub>)<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(PO<sub>3</sub>OH)<sub>2</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>4</sub>

Foksyt to ekstremalnie rzadki, organiczny fosforan magnezu i amonu, znajdowany w guanie nietoperzy w jaskiniach na Półwyspie Arabskim.

## Charakterystyka Foksyt jest minerałem o niezwykłym, organicznym pochodzeniu. Tworzy skupienia drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Zazwyczaj występują one w postaci promienistych agregatów lub niewielkich, rozetkowych grup. Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, jest to minerał znany głównie w środowisku naukowym. ## Właściwości fizyczne Kryształy foksytu są bardzo małe i kruche. Minerał charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2, co czyni go bardzo miękkim. Gęstość foksytu jest niska i wynosi około 2,05 g/cm³. ## Barwy i odmiany Foksyt jest bezbarwny. Nie są znane żadne jego barwne odmiany ani nazwy handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 2011 roku przez Stephena J. Millsa i jego zespół. Nazwa "foksyt" (ang. *phoxite*) pochodzi od połączenia dwóch kluczowych składników chemicznych: fosforanu (ang. *phosphate*) i szczawianu (ang. *oxalate*), co odzwierciedla jego unikalny skład chemiczny. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem 2010-058. Miejscem typowym (locus typicus) jest jaskinia Murubbeh w Umm al-Maradim w Arabii Saudyjskiej.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.05
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie foksytu w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwe. Identyfikacja wymaga zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i analiza chemiczna (EDS/WDS), ze względu na jego specyficzny skład i występowanie w postaci mikroskopijnych kryształów. Kluczową cechą jest jego unikalne środowisko powstawania - guano nietoperzy. ## Odróżnianie od podobnych Foksyt może być mylony z innymi rzadkimi fosforanami lub szczawianami występującymi w jaskiniach, takimi jak weddelit, whewellit czy archeyt. Odróżnienie go od tych minerałów jest możliwe wyłącznie na podstawie szczegółowej analizy chemicznej i krystalograficznej. ## Formy kryształów Foksyt tworzy bardzo małe, listewkowe lub igiełkowe kryształy, wydłużone wzdłuż osi [100]. Kryształy te często łączą się w promieniste lub gwiaździste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Foksyt jest minerałem pochodzenia biogenicznego. Powstaje w specyficznych warunkach w wyniku reakcji między kwasem fosforowym i amoniakiem, pochodzącymi z rozkładu guana nietoperzy, a kwasem szczawiowym, który może być produktem metabolizmu grzybów lub porostów. Krystalizuje bezpośrednio na ścianach jaskiń lub w obrębie złóż guana. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami powstającymi w środowisku jaskiniowym, takimi jak archeyt, bifosfammit, weddelit, gips, halit oraz nowberyit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania foksytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - jaskinia Murubbeh, położona na archipelagu Umm al-Maradim w Arabii Saudyjskiej.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Z uwagi na ekstremalną rzadkość, każdy okaz foksytu ma wartość naukową. Dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich lub systematycznych, najważniejszym kryterium jest potwierdzona analitycznie tożsamość minerału. Wielkość i jakość kryształów mają drugorzędne znaczenie, chociaż dobrze wykształcone, widoczne pod mikroskopem agregaty na matrycy skalnej są najbardziej pożądane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Arabii Saudyjskiej, co sprawia, że minerał jest praktycznie niedostępny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy foksytu są ekstremalnie delikatne i potencjalnie rozpuszczalne w wodzie. Czyszczenie mechaniczne lub z użyciem płynów jest absolutnie niewskazane. Należy je pozostawić w stanie nienaruszonym. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, a także wszelkimi wibracjami i uderzeniami. Zmiany temperatury i wilgotności mogą prowadzić do degradacji minerału. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na działanie ultradźwięków. ## Przechowywanie Foksyt musi być przechowywany w stabilnych warunkach, najlepiej w szczelnym, wyściełanym pojemniku typu "micromount", który chroni go przed uszkodzeniami fizycznymi i zmianami wilgotności. Przechowywanie w suchym środowisku jest kluczowe dla zachowania okazu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej