Phosphovanadylite-Ca

Wzór chemiczny: CaV<sup>4+</sup><sub>4</sub>P<sub>2</sub>O<sub>10</sub>(OH)<sub>6</sub>·12H<sub>2</sub>O

Fosfowanadylit-Ca to rzadki minerał wtórny, tworzący charakterystyczne, niebieskozielone, kuliste agregaty i promieniste skupienia.

## Charakterystyka Fosfowanadylit-Ca jest uwodnionym fosforanem wanadu i wapnia, występującym w strefach utleniania złóż uranowo-wanadowych. Tworzy charakterystyczne sferyczne agregaty o budowie promienistej, osiągające do 2 mm średnicy. Składają się one z bardzo drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów. Okazy mają zazwyczaj intensywną, niebieskozieloną barwę. ## Właściwości fizyczne Kryształy są elastyczne i giętkie. Minerał wykazuje słabą, zielonkawożółtą fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno długo-, jak i krótkofalowym). Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2.5, a gęstość jest zbliżona do 2.45 g/cm³. Połysk jest szklisty do perłowego na powierzchniach łupliwości. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach od niebieskozielonego do szarozielonego. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Fosfowanadylit-Ca został opisany po raz pierwszy w 2012 roku przez Travisa A. Oldsa i współpracowników. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności fosforu (fosfo-), wanadu (-wanadyl-) oraz dominującego kationu, którym jest wapń (-Ca). Nazwa została zatwierdzona przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA).

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Szklisty do perłowego
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
2.45
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to forma występowania w postaci małych, promienistych, kulistych agregatów, intensywna niebieskozielona barwa oraz specyficzne środowisko geologiczne (strefy utleniania złóż U-V). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami wanadu, takimi jak minasragryt czy szymanskiit, jednak różni się od nich pokrojem kryształów i dokładnym składem chemicznym, co wymaga zaawansowanych analiz (np. XRD, EDS). ## Formy kryształów Tworzy sferolityczne (kuliste) agregaty o promienistej budowie wewnętrznej, złożone z drobnych, listewkowych kryształów wydłużonych wzdłuż osi [010] i spłaszczonych zgodnie z {001}.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w wyniku procesów wietrzenia w strefach utleniania osadowych złóż uranowo-wanadowych. Krystalizuje z roztworów wodnych w warunkach niskotemperaturowych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi, takimi jak gips, minasragryt, ortominasragryt, szymanskiit, a także z montmorillonitem i kwarcem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tego minerału (lokalizacja typowa) jest kopalnia uranu i wanadu Blue Cap w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, nieuszkodzonymi sferolitami o intensywnej, niebieskozielonej barwie, wyraźnie odcinające się od skały macierzystej. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, kluczowa jest jakość całego agregatu. ## Popularne stanowiska Jedyne znane źródło okazów to kopalnia Blue Cap w Utah, USA, co czyni je niezwykle pożądanymi wśród kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich i "mikromountach".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Ze względu na dużą delikatność i rozpuszczalność, należy unikać kontaktu z wodą i innymi płynami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wody, chemikaliów, ultradźwięków oraz wysokiej temperatury, która może prowadzić do dehydratacji i zniszczenia minerału. Kruche agregaty są bardzo wrażliwe na wszelkie wstrząsy i dotyk. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (typu "micromount box"), aby chronić okazy przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i zmianami wilgotności. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej