Phosphoellenbergerite

Wzór chemiczny: (Mg,&#₉₇₂₃;)₂Mg₁₂(PO₄,PO₃OH)₆(PO₃OH,CO₃)₂(OH)₆

Rzadki fosforan magnezu o charakterystycznym, lazurowo-błękitnym zabarwieniu, znajdowany w skałach metamorficznych wysokich ciśnień.

## Charakterystyka Fosfoellenbergeryt to bardzo rzadki minerał z grupy fosforanów, będący fosforowym analogiem ellenbergerytu. Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy, często o sześciobocznym zarysie, które mogą osiągać kilka milimetrów długości. Zazwyczaj występuje w formie wrostków w innych minerałach, głównie w piropie. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, lazurowo-błękitna barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 6.5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo odpornym na zarysowania. Ma szklisty połysk i gęstość wynoszącą około 3.0 g/cm³. Kryształy bywają przezroczyste do przeświecających. ## Barwy i odmiany Fosfoellenbergeryt występuje w jednym, charakterystycznym kolorze: lazurowo-błękitnym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego (dominacja fosforu) oraz do związku ze spokrewnionym minerałem, ellenbergerytem. Został on opisany po raz pierwszy przez Christiana Chopina, Giancarla Della Venturę i Bruna Goffé w 1991 roku. Miejsce typowe, z którego pochodzą pierwsze opisane okazy, to masyw Dora-Maira we włoskich Alpach. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, fosfoellenbergeryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa: 6.5
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 3.0
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną fosfoellenbergerytu jest jego unikalna, lazurowo-błękitna barwa, pryzmatyczna forma kryształów oraz specyficzne środowisko występowania - skały metamorficzne wysokich ciśnień. Często jest widoczny jako inkluzja wewnątrz jasnoczerwonych lub różowych granatów (piropów). ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na charakterystyczny kolor i paragenezę, jest trudny do pomylenia z innymi minerałami. W obrębie masywu Dora-Maira bywa mylony z dumortierytem, który jednak tworzy skupienia włókniste, a nie pojedyncze, pryzmatyczne kryształy. ## Formy kryształów Tworzy dobrze wykształcone, wydłużone kryształy pryzmatyczne o przekroju heksagonalnym. Zwykle występuje jako pojedyncze, izolowane kryształy, a nie w formie agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Fosfoellenbergeryt jest minerałem typowym dla skał, które przeszły metamorfizm w warunkach bardzo wysokiego ciśnienia i stosunkowo wysokiej temperatury. Powstaje w gnejsach i łupkach kwarcowo-piropowych, często w obecności coesytu, co świadczy o ciśnieniu przekraczającym 2.5 GPa. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z piropem (w którym tworzy inkluzje), coesytem, kwarcem, talkiem, kyanitem, fengitem, rutylem i jadeitem. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki. Najważniejszym i najlepiej udokumentowanym miejscem jego występowania jest lokalizacja typowa w masywie Dora-Maira, w prowincji Cuneo, w Piemoncie we Włoszech. To jedyne miejsce, z którego pochodzą okazy o znaczeniu kolekcjonerskim.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy, w których kryształy fosfoellenbergerytu są dobrze wykształcone, mają intensywną, lazurową barwę i są wyraźnie widoczne jako inkluzje w przezroczystym piropie. Kontrast między błękitem fosfoellenbergerytu a różem lub czerwienią granatu jest szczególnie pożądany. Rozmiar kryształów jest kluczowy - okazy przekraczające milimetr długości są już uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest masyw Dora-Maira we Włoszech. Okazy z tej lokalizacji są uważane za klasyczne i najbardziej wartościowe.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego występowanie w formie wrostków w twardszych minerałach (jak pirop), mycie w wodzie nie jest zalecane, aby nie uszkodzić skały macierzystej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza silnymi kwasami i zasadami. Mimo stosunkowo wysokiej twardości, należy chronić go przed uderzeniami i kontaktem z twardszymi minerałami, aby uniknąć zarysowań. Nie należy poddawać go gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy fosfoellenbergerytu, zwykle w postaci mikroskopijnych wrostków, najlepiej przechowywać w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja na silne światło słoneczne nie jest wskazana.