Phoenicochroite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>O(Cr<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)

Fenikochroit to rzadki minerał chromianowy o uderzającym, jaskrawoczerwonym kolorze, tworzący najczęściej skupienia drobnych, listewkowych kryształów.

## Charakterystyka Fenikochroit jest zasadowym chromianem ołowiu, cenionym za swój intensywny, czerwony do hiacyntowoczerwonego kolor. Zazwyczaj występuje w postaci skupień drobnych, wydłużonych, listewkowych kryształów, które mogą tworzyć wachlarzowate lub promieniste agregaty. Rzadziej spotyka się go w formie naskorupień lub mas ziemistych. Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż kruszców ołowiu, co nadaje mu charakterystyczny, żywy wygląd. ## Właściwości fizyczne Kryształy fenikochroitu są zazwyczaj bardzo małe i kruche. Minerał charakteryzuje się twardością w zakresie 3-3.5 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo miękkim. Ma wysoki połysk, określany jako żywiczny lub diamentowy, oraz jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego gęstość wynosi około 7 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. ## Barwy i odmiany Dominującą i w zasadzie jedyną barwą fenikochroitu jest jaskrawa czerwień w różnych odcieniach, od cochineal red (czerwieni koszenilowej) po hiacyntową i pomarańczowoczerwoną. Rysa minerału ma charakterystyczną, ceglastoczerwoną barwę. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa fenikochroit pochodzi od greckich słów *φοῖνιξ* (phoinix) oznaczającego "feniksa" lub "głęboką czerwień" oraz *χρῶμα* (chroma) oznaczającego "kolor", co jest bezpośrednim nawiązaniem do jego uderzającej barwy. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1839 roku przez Johanna Friedricha Ludwiga Hausmanna na podstawie okazów znalezionych w kopalni Serebryanaya na Uralu w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, fenikochroit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast wysoko cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-3.5
Połysk
Żywiczny do diamentowego
Rysa
Ceglastoczerwona
Gęstość
7.01
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną fenikochroitu jest jego intensywna, jaskrawoczerwona barwa oraz ceglastoczerwona rysa. Charakterystyczne są również drobne, listewkowe kryształy tworzące wachlarzowate agregaty. Wysoka gęstość, wyczuwalna nawet w niewielkich okazach, jest również pomocna w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Fenikochroit bywa mylony z krokoitem (PbCrO₄), z którym często współwystępuje. Krokoit ma jednak bardziej pomarańczowy odcień i tworzy lepiej wykształcone, pryzmatyczne kryształy o innym pokroju. Rysa krokoitu jest pomarańczowożółta, podczas gdy fenikochroitu - ceglastoczerwona. Od realgaru odróżnia go wyższa gęstość i forma kryształów. ## Formy kryształów Kryształy fenikochroitu są zazwyczaj bardzo małe, cienkie i tabelaryczne lub listewkowe, często o zarysach pseudoheksagonalnych. Tworzą wachlarzowate, promieniste lub gwiaździste agregaty, a także cienkie naskorupienia i powłoki na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Fenikochroit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) złóż hydrotermalnych bogatych w ołów (głównie galenę), gdzie obecne są również związki chromu. Powstaje w warunkach niskiego stężenia dwutlenku węgla. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu i chromu. Jego typowymi towarzyszami są krokoit, wauquelinit, piromorfit, cerusyt, galena, a także tlenki żelaza i manganu (limonit, goethyt). ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania fenikochroitu jest Bieriezowskij Zawod (kopalnia Serebryanaya) na Uralu w Rosji. Inne znane lokalizacje to kopalnia Callenberg w Saksonii (Niemcy), kopalnia Adelaide w Dundas na Tasmanii (Australia) oraz kilka miejsc w Arizonie (USA), np. w kopalni Potter-Cramer.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy fenikochroitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, choćby niewielkie, kryształy o intensywnej, czystej czerwonej barwie, tworzące estetyczne, wachlarzowate agregaty. Kontrast z jasną skałą macierzystą lub współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami, jak krokoit, znacznie podnosi wartość okazu. Wielkość kryształów jest kluczowa - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są wyjątkowo rzadkie i poszukiwane. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z Bieriezowska na Uralu w Rosji. Są one historycznym standardem dla tego minerału. W ostatnich latach na rynku pojawiły się również interesujące okazy z Dundas na Tasmanii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy fenikochroitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, używając wyłącznie miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego kruchość i rozpuszczalność w kwasach, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. Czyszczenie ultradźwiękowe jest absolutnie zabronione. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, w których się rozpuszcza. Należy unikać nagłych zmian temperatury oraz ekspozycji na wilgoć. Jako minerał zawierający ołów i chrom (VI), jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy fenikochroitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej umieścić je w zamykanym pudełku klaserowym, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej