Philipsbornite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Al<sub>3</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(As<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>OH)(OH)<sub>6</sub>

Philipsbornit to rzadki arsenian ołowiowo-glinowy, tworzący drobne, białe lub bezbarwne kryształy, ceniony przez kolekcjonerów minerałów rzadkich.

## Charakterystyka Philipsbornit jest rzadkim minerałem z grupy arsenianów, należącym do grupy crandallitu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub pseudokubicznych kryształów, często tworzących rozetkowe agregaty lub skorupiaste naloty. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 0,5 mm wielkości. Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania kruszców. ## Właściwości fizyczne Kryształy philipsbornitu wykazują twardość około 4.5 w skali Mohsa. Mają połysk szklisty do matowego, a ich gęstość wynosi około 4.15 g/cm³. Są kruche i przeświecające do nieprzezroczystych. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj bezbarwny, biały lub bladożółty. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Philipsbornit został po raz pierwszy opisany w 1982 roku przez P.J. Dunna, P.J. Sturmana i J.A. Nelen. Nazwa minerału honoruje profesora Helmutha von Philipsborna (1892-1983), niemieckiego mineraloga i krystalografa z Uniwersytetu w Ratyzbonie, za jego wkład w mineralogię kruszców. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, philipsbornit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub mikromontażach.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
4.15
Łupliwość
Dobry wg {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja philipsbornitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów i podobieństwo do wielu innych wtórnych minerałów arsenianowych. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza fazowa (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Philipsbornit jest wizualnie nieodróżnialny od innych minerałów z grupy crandallitu, takich jak hidalgoit, hinsdalit czy segnitit, z którymi często współwystępuje i tworzy roztwory stałe. Odróżnienie możliwe jest jedynie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy drobne, tabliczkowe kryształy o zarysie trygonalnym lub heksagonalnym, a także kryształy pseudokubiczne (romboedryczne). Kryształy te często łączą się w rozetkowe lub sferulityczne agregaty oraz tworzą cienkie skorupy i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Philipsbornit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) złóż polimetalicznych, bogatych w arsen i ołów. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków i arsenków. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi arsenianami i siarczanami, takimi jak segnitit, hidalgoit, beudantyt, anglesyt, cerusyt, mimetezyt, farmakosyderyt, a także z kwarcem, goethytem i hematytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to m.in. kopalnia Tsumeb w Namibii (gdzie został odkryty), Dundas na Tasmanii (Australia), kopalnia Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy) oraz złoża w regionie Atakama w Chile. Występuje również w wielu innych miejscach na świecie jako minerał akcesoryczny.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska philipsbornitu zależy przede wszystkim od jakości stanowiska i minerałów towarzyszących. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, choć wciąż mikroskopijnymi, kryształami tworzącymi estetyczne grupy na kontrastującym podłożu. Ze względu na mikroskopowy charakter, okazy są niemal wyłącznie domeną kolekcjonerów specjalizujących się w mikromontażach. ## Popularne stanowiska Okazy z kopalni Tsumeb w Namibii oraz z Dundas na Tasmanii są uważane za klasyczne i najbardziej pożądane przez kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na kruchość i niewielkie rozmiary kryształów, nie zaleca się czyszczenia na mokro ani ultradźwiękami. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Kryształy są kruche, więc należy chronić je przed uderzeniami i wibracjami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią delikatne kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy unikać ekspozycji na skrajne temperatury i wilgoć.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej