Pharmacolite
Wzór chemiczny: Ca(As⁵⁺O₃OH)·2H₂O
Farmakolit to uwodniony arsenian wapnia, tworzący delikatne, igiełkowe kryształy lub jedwabiste naloty, często spotykany w strefach utleniania złóż arsenu.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2-2.5
- Połysk
- Szklisty, jedwabisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 2.53
- Łupliwość
- Doskonała według {010}.
- Przełam
- Nieregularny/nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty, przeświecający
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Farmakolit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych formach występowania - delikatnych, igiełkowych kryształach tworzących jedwabiste skupienia i naloty. Jego niska twardość (2-2.5 w skali Mohsa), biała barwa, jedwabisty lub szklisty połysk oraz występowanie w towarzystwie innych minerałów arsenowych są kluczowymi cechami diagnostycznymi. ## Odróżnianie od podobnych Farmakolit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami arsenianowymi lub siarczanowymi o podobnym wyglądzie, takimi jak gips czy erytryn (w jego rzadkich, białych odmianach). Od gipsu odróżnia go geneza (środowisko bogate w arsen) i często bardziej igiełkowa forma. Od innych arsenianów wymaga zaawansowanych badań chemicznych do jednoznacznej identyfikacji. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy drobne, igiełkowe lub włoskowe kryształy zebrane w promieniste lub splątane agregaty. Występuje także w postaci skorup, nalotów i skupień ziemistych. Rzadko obserwuje się pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy o pokroju tabliczkowym lub krótkosłupkowym.
Środowisko występowania
## Geneza Farmakolit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż bogatych w arsen, zwłaszcza tych zawierających arsenopiryt, skutterudyt czy smaltyn. Tworzy się w wyniku reakcji wód przesiąkających przez skały z minerałami pierwotnymi arsenu w obecności skał bogatych w wapń (np. wapieni, dolomitów). ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania, takimi jak pikrofarmakolit, annabergit, erytryn, arsenopiryt, smaltyn, chloantyt, a także z kalcytem i gipsem. ## Lokalizacje Do najważniejszych stanowisk na świecie należą historyczne lokalizacje w Niemczech (Wittichen, Schneeberg, Annaberg w Saksonii), Czechach (Jáchymov), Francji (Sainte-Marie-aux-Mines) oraz w USA (Sterling Hill, New Jersey). Znajdowany jest w wielu miejscach na świecie, gdzie wietrzeją złoża arsenowe.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, widocznymi gołym okiem, igiełkowymi kryształami tworzącymi atrakcyjne, promieniste agregaty na kontrastującej matrycy skalnej. Wysoko oceniane są również bogate, jedwabiste naloty pokrywające większą powierzchnię skały. Czystość (brak zanieczyszczeń) i estetyczne rozmieszczenie na matrycy znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Klasyczne, historyczne okazy pochodzą z niemieckich i czeskich kopalń srebra i kobaltu, takich jak te w okolicach Schneebergu, Annabergu (Niemcy) czy Jáchymova (Czechy). Są one uważane za najbardziej pożądane przez kolekcjonerów ze względu na ich znaczenie historyczne i często dobrą jakość.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Farmakolit jest minerałem bardzo delikatnym, miękkim i częściowo rozpuszczalnym w wodzie. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub ostrożnie sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić lub rozpuścić kryształy. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na wilgoć, wodę i chemikalia. Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych, kwasów i detergentów. Ze względu na zawartość arsenu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy farmakolitu należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym, szczelnym pudełku klaserowym, aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy go oddzielić od twardszych minerałów, które mogłyby go zarysować. Ze względu na toksyczność, powinien być przechowywany poza zasięgiem dzieci i zwierząt.