Petterdite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Cr<sup>3+</sup><sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>4</sub>·H<sub>2</sub>O

Petterdyt to rzadki minerał wtórny z grupy hydrotalkitu, wyróżniający się charakterystyczną fioletowoczerwoną barwą i występowaniem w postaci drobnych, heksagonalnych płytek.

## Charakterystyka Petterdyt jest uwodnionym węglanem ołowiu i chromu, należącym do grupy hydrotalkitu. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub płytkowe kryształy o heksagonalnym zarysie, które rzadko przekraczają 1 mm wielkości. Najczęściej występują one w formie rozproszonych skupień, rozet lub cienkich nalotów na powierzchni skały macierzystej. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, fioletowoczerwona lub purpurowa barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy petterdytu wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku, równolegle do podstawy heksagonalnych płytek. Są miękkie, a ich twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2. Połysk jest matowy, ziemisty lub perłowy na powierzchniach łupliwości. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, dokładne określenie gęstości jest trudne, a obliczona wartość wynosi około 4.15 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednobarwny i nie posiada znanych odmian. Jego kolor waha się od fioletowoczerwonego i purpurowego do różowoczerwonego. Barwa jest jedną z jego głównych cech diagnostycznych. ## Historia i nazwa Petterdyt został odkryty w kopalni Red Lead w Dundas na Tasmanii (Australia). Opisano go po raz pierwszy w 1999 roku. Nazwa minerału honoruje Williama Fredericka Petterda (1849–1910), australijskiego przyrodnika, mineraloga i kolekcjonera, który wniósł znaczący wkład w badania mineralogii Tasmanii. ## Zastosowania Petterdyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc rzadkim i poszukiwanym minerałem wśród specjalistów i zaawansowanych kolekcjonerów mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Perłowy, Ziemisty
Rysa
Jasny czerwonawopurpurowy
Gęstość
4.15
Łupliwość
Doskonała według {0001}
Przełam
Łuskowaty
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Petterdyt jest stosunkowo łatwy do zidentyfikowania na podstawie jego unikalnej fioletowoczerwonej barwy, formy niewielkich heksagonalnych płytek oraz charakterystycznego współwystępowania z innymi minerałami ołowiu i chromu, takimi jak krokoit, cerusyt czy dundasyt. Jego ekstremalna miękkość jest również ważną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na specyficzną barwę i pokrój, petterdyt jest trudny do pomylenia z innymi minerałami. Niektóre różowe lub fioletowe minerały wtórne, jak kobaltokalcyt, mają zazwyczaj inny pokrój (np. kulisty, nerkowaty) i występują w odmiennych paragenezach. Analiza chemiczna potwierdzająca obecność ołowiu i chromu jest ostatecznym dowodem. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym (heksagonalnym) zarysie. Kryształy te często grupują się w rozetkowe lub wachlarzowate agregaty, a także tworzą cienkie powłoki na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Petterdyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających minerały ołowiu (głównie galenę) i chromu (chromit). Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w węglany z minerałami pierwotnymi w obecności wody. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym (Dundas, Tasmania) petterdyt współwystępuje z takimi minerałami jak krokoit, cerusyt, dundasyt, fosgenit, anglesyt, galena, sfaleryt, piryt, chromit oraz goethyt. Parageneza ta jest kluczowa dla jego identyfikacji. ## Lokalizacje Najważniejszym i najlepiej poznanym miejscem występowania petterdytu jest jego lokalizacja typowa – kopalnia Red Lead oraz pobliskie kopalnie w rejonie Dundas na Tasmanii w Australii. Jest to jedyne miejsce, z którego pochodzą dobrze wykształcone, kolekcjonerskie okazy tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów petterdytu ocenia się przede wszystkim na podstawie intensywności i nasycenia fioletowoczerwonej barwy. Najbardziej cenione są okazy, na których widoczne są dobrze wykształcone, heksagonalne kryształy, tworzące bogate skupienia lub rozety. Ważny jest również kontrast z minerałem macierzystym oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących, takich jak krokoit czy dundasyt. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy oceniane są pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem wartościowych okazów kolekcjonerskich jest rejon Dundas na Tasmanii (Australia), a w szczególności kopalnia Red Lead. Okazy z tej lokalizacji są uważane za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy petterdytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, wyłącznie za pomocą sprężonego powietrza w celu usunięcia kurzu. Ze względu na jego ekstremalną miękkość i delikatność, należy unikać kontaktu z wodą, szczoteczkami czy innymi narzędziami mechanicznymi. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na kwasy, które mogą go uszkodzić lub rozpuścić. Należy unikać wszelkich chemikaliów, ultradźwięków oraz gwałtownych zmian temperatury. Okazy powinny być chronione przed bezpośrednim działaniem światła słonecznego, które teoretycznie mogłoby wpłynąć na jego barwę. ## Przechowywanie Petterdyt, jako minerał występujący w formie mikrokryształów, powinien być przechowywany w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały, które chronią go przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy unikać przechowywania w miejscach o wysokiej wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej