petersenit-(Ce)

Wzór chemiczny: Na₄Ce₂(CO₃)₅

Rzadki węglan sodu i ceru, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty igiełkowych kryształów o różowej barwie.

## Charakterystyka Petersenit-(Ce) jest uwodnionym węglanem sodu i pierwiastków ziem rzadkich, z cerem jako pierwiastkiem dominującym, co zaznacza przyrostek -(Ce) w jego nazwie. Minerał ten tworzy bardzo charakterystyczne, efektowne formy. Najczęściej występuje w postaci promienistych lub kulistych agregatów, które zbudowane są z drobnych, igiełkowych lub włóknistych kryształów. Poszczególne kryształy są zazwyczaj zbyt małe, by można je było obserwować gołym okiem, ale ich ułożenie w wachlarzowate lub sferyczne grupy nadaje okazom unikalny wygląd. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał stosunkowo miękki, o twardości 3 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować miedziowanym drutem. Ma szklisty połysk, a jego kryształy są zazwyczaj przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału wynosi około 3,35 g/cm³. ## Barwy i odmiany Petersenit-(Ce) przyjmuje barwy od bladoróżowej do czerwonaworóżowej, a intensywność koloru może być różna w obrębie jednego okazu. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1993 roku. Jego nazwa honoruje amerykańskich kolekcjonerów minerałów, Thomasa G. Petersa (1948–) i Josepha Petersa (1951–), którzy znaleźli pierwsze okazy. Nazwa została zatwierdzona przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i atrakcyjny wygląd, petersenit-(Ce) jest minerałem o znaczeniu wyłącznie naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Barwa
Pinkish gray, yellow
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
0
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną petersenitu-(Ce) jest jego forma występowania - promieniste, kuliste lub wachlarzowate agregaty złożone z bardzo drobnych, igiełkowych kryształów. Różowa barwa, szklisty połysk, niska twardość (3 w skali Mohsa) oraz gwałtowna reakcja z kwasem solnym są również kluczowe. Jego pochodzenie z typowej lokalizacji (Mont Saint-Hilaire) jest silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Petersenit-(Ce) może być mylony z innymi włóknistymi minerałami z Mont Saint-Hilaire, takimi jak serandyt czy niektóre zeolity. Serandyt jest jednak znacznie twardszy (twardość 5-5.5) i ma inny odcień (łososioworóżowy). Od rodochrozytu, który również występuje w tej lokalizacji, odróżnia go przede wszystkim forma - rodochrozyt rzadko tworzy igiełkowe agregaty, a częściej występuje w formie romboedrów lub skupień ziarnistych. ## Formy kryształów Kryształy są silnie wydłużone w pokroju igiełkowym (acykularnym) lub włóknistym. Prawie zawsze występują w postaci agregatów: promienistych, sferycznych (sferolitowych) lub wachlarzowatych.

Środowisko występowania

## Geneza Petersenit-(Ce) jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w późnym etapie krystalizacji w druzach i miarolitycznych kawernach w obrębie pegmatytów nefelinowo-sjenitowych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami typowymi dla sjenitów nefelinowych z Mont Saint-Hilaire, takimi jak egiryn, mikroklin, analcym, katapleit, rodochrozyt, ancylit-(Ce) oraz różnymi nieopisanymi jeszcze minerałami. ## Lokalizacje Lokalizacją typową i głównym źródłem najlepszych na świecie okazów jest kamieniołom Poudrette w Mont Saint-Hilaire, Quebec, w Kanadzie. Minerał ten został również zidentyfikowany w ultrazasadowych masywach alkalicznych na Półwyspie Kolskim w Rosji (masywy Chibiny i Ławaziero), jednak okazy stamtąd nie dorównują jakością kanadyjskim.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy petersenitu-(Ce) to te z dużymi, dobrze uformowanymi i kompletnymi agregatami promienistymi, o intensywnej, różowej barwie. Szczególnie pożądane są "kule" lub "słońca" petersenitu osadzone na kontrastującej matrycy, na przykład na ciemnych kryształach egirynu lub białym analcymie. Ważny jest brak uszkodzeń delikatnych igiełkowych kryształów. ## Popularne stanowiska Dla kolekcjonerów liczy się praktycznie tylko jedna lokalizacja: Mont Saint-Hilaire w Quebecu, Kanada. To stamtąd pochodzi przytłaczająca większość okazów dostępnych na rynku, w tym wszystkie okazy o najwyższej jakości.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych ani parowych. ## Czego unikać Jako węglan, petersenit-(Ce) gwałtownie reaguje z kwasami, ulegając zniszczeniu. Jest to minerał miękki i kruchy, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Należy również unikać nagłych zmian temperatury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby zapobiec otarciom i wstrząsom. W gablocie powinien być umieszczony z dala od minerałów, które mogłyby go zarysować.

Źródła

Czytaj więcej