Perrierite-(La)
Wzór chemiczny: (La,Ce<sup>3+</sup>,Ca)<sub>4</sub>(Fe<sup>2+</sup>,Mn<sup>2+</sup>)(Ti<sup>4+</sup>,Fe<sup>3+</sup>,Al)<sub>4</sub>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)<sub>2</sub>O<sub>8</sub>
Rzadki krzemian tytanu i lantanowców z grupy szewkinitu, tworzący niewielkie, czarne i pryzmatyczne kryształy w skałach wulkanicznych.
Opis
## Charakterystyka Perrierit-(La) to minerał należący do sorokrzemianów z grupy szewkinitu. Jest lantanowym analogiem perrieritu-(Ce). Tworzy zazwyczaj niewielkie, pryzmatyczne kryształy o smukłym lub gruboształtnym wyglądzie, często wrosłe w skałę macierzystą. Zwykle występuje w formie pojedynczych, izolowanych ziaren lub niewielkich skupień. Jego barwa jest czarna, niekiedy z czerwonawobrunatnym odcieniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5,5-6 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty do żywicznego. Jest nieprzezroczysty, a w bardzo cienkich odłamkach może przeświecać. Jego gęstość jest stosunkowo duża i wynosi od 4,4 do 4,6 g/cm³. ## Barwy i odmiany Perrierit-(La) występuje w jednolitych barwach: czarnej, czerwonawoczarnej lub czerwonawobrunatnej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. Nazwa z przyrostkiem -(La) wskazuje na dominację lantanu wśród pierwiastków ziem rzadkich w jego składzie chemicznym. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego związku ze znanym wcześniej perrieritem. Nazwa "perrierit" została nadana na cześć włoskiego mineraloga i chemika Carlo Perriera (1886–1948). Perrierit-(La) został formalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) jako nowy gatunek minerału w 1999 roku, po zidentyfikowaniu okazów, w których lantan jest pierwiastkiem dominującym.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja perrieritu-(La) w warunkach amatorskich jest bardzo trudna. Wstępne rozpoznanie opiera się na czarnej barwie, pryzmatycznej formie kryształów, wysokiej gęstości oraz specyficznym środowisku występowania (alkaliczne skały wulkaniczne). Pewne oznaczenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS), w celu potwierdzenia składu chemicznego z dominacją lantanu. ## Odróżnianie od podobnych Perrierit-(La) jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od perrieritu-(Ce) oraz szewkinitu-(Ce), które występują w podobnych środowiskach i mają zbliżony wygląd. Odróżnienie wymaga analizy chemicznej. Można go również pomylić z innymi czarnymi, ciężkimi minerałami, takimi jak egiryn (inny pokrój kryształów, niższa gęstość) czy ilmenit (zazwyczaj bardziej metaliczny połysk). ## Formy kryształów Kryształy perrieritu-(La) są pryzmatyczne, o przekroju od prostokątnego do niemal kwadratowego. Występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone osobniki lub w formie ziarnistych skupień w skale.
Środowisko geologiczne
## Geneza Perrierit-(La) jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje jako pierwotny składnik w bogatych w alkalia, nasyconych krzemionką skałach wulkanicznych. Najczęściej spotykany jest w tufach i produktach erupcji wulkanicznych, gdzie krystalizuje z magmy w późnych etapach jej stygnięcia. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla środowisk alkalicznych, takimi jak sanidyn, egiryn, arfvedsonit, tytanit, apatyt oraz cyrkon. ## Lokalizacje Jest to minerał bardzo rzadki, znany z nielicznych lokalizacji na świecie. Miejsce typowe (locus typicus) to kaldera Sacrofano w Lacjum we Włoszech. Znajdowany jest również w pobliskim kompleksie wulkanicznym Tolfa. Są to główne i najlepiej udokumentowane stanowiska tego minerału.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jako minerał rzadki i zazwyczaj mikroskopijny, perrierit-(La) jest ceniony głównie przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i systematyków. Najwyżej oceniane są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami, zwłaszcza jeśli są osadzone na kontrastującej matrycy skalnej w towarzystwie innych rzadkich minerałów. Rozmiar kryształu jest kluczowy - każdy okaz z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów jest uważany za wyjątkowy. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy, będące jednocześnie standardem dla tego minerału, pochodzą z włoskich lokalizacji w regionie Lacjum, zwłaszcza z kaldery Sacrofano.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy perrieritu-(La) są zazwyczaj niewielkie i kruche, dlatego należy czyścić je z dużą ostrożnością. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz wodą destylowaną. Nie zaleca się stosowania myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu minerału z silnymi kwasami i zasadami. Jako minerał zawierający pierwiastki ziem rzadkich, może być słabo radioaktywny, dlatego po kontakcie z okazem zaleca się umycie rąk. Nie należy go podgrzewać ani narażać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy, zwłaszcza te na matrycy skalnej, najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na potencjalną radioaktywność, nie należy przechowywać go w bezpośrednim sąsiedztwie minerałów wrażliwych na promieniowanie.