Perrierite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ce<sup>3+</sup><sub>4</sub>MgFe<sup>3+</sup><sub>2</sub>Ti<sup>4+</sup><sub>2</sub>O<sub>8</sub>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)<sub>2</sub>

Rzadki, czarny minerał z grupy sorokrzemianów, ceniony przez kolekcjonerów za dobrze wykształcone, pryzmatyczne kryształy.

## Charakterystyka Perrierit-(Ce) jest złożonym sorokrzemianem tytanu, ceru, żelaza i magnezu, należącym do grupy cewkitu. Tworzy zazwyczaj niewielkie, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy o długości do kilku milimetrów, często zakończone spadzistymi ścianami. Występuje w formie pojedynczych kryształów lub ich promienistych agregatów. Jego barwa jest niemal zawsze czarna, a na cienkich krawędziach może przeświecać na czerwonobrązowo. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5.5-6 w skali Mohsa i znaczną gęstością, wynoszącą około 4.4 g/cm³. Ma szklisty do żywicznego połysk. Jest kruchy, a jego przełam jest muszlowy lub nierówny. Nie wykazuje łupliwości. Jest nieprzezroczysty, z wyjątkiem bardzo cienkich odłamków, które mogą być przeświecające. ## Barwy i odmiany Dominującą i w zasadzie jedyną spotykaną barwą perrieritu-(Ce) jest czarna. Cienkie okruchy pod światło mogą ukazywać odcienie od czerwonobrązowych do brązowych. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "perrierit" została nadana w 1950 roku przez włoskiego mineraloga Sergio Bonattiego na cześć Carlo Perriera (1886-1948), włoskiego mineraloga i chemika z Uniwersytetu w Palermo. Przyrostek "-(Ce)" dodano później zgodnie z zasadami nazewnictwa minerałów ziem rzadkich, wskazując na cer jako dominujący pierwiastek na określonej pozycji w strukturze krystalicznej. Minerał został pierwotnie odkryty w piaskach z Nettuno, niedaleko Rzymu we Włoszech. ## Zastosowania Perrierit-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5-6
Połysk
Szklisty do żywicznego
Rysa
Czerwonobrązowa
Gęstość
4.3-4.48
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Prześwitujący w cienkich odłamkach, Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Perrierit-(Ce) rozpoznaje się po jego czarnej barwie, szklistym lub żywicznym połysku oraz charakterystycznych, pryzmatycznych kryształach. Jego wysoka gęstość jest również pomocną cechą diagnostyczną. Czerwonobrązowa rysa odróżnia go od wielu innych czarnych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Perrierit-(Ce) jest trudny do odróżnienia od blisko spokrewnionego cewkitu-(Ce) oraz enygmatytu bez zaawansowanych badań (np. rentgenowskich). Wizualnie może być mylony z ilmenitem, który ma podobną barwę i połysk, ale inną formę kryształów i czarną rysę. Można go również pomylić z turmalinem schorlem, który jednak często wykazuje prążkowanie na ścianach kryształów i ma niższą gęstość. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj wydłużone, pryzmatyczne, często spłaszczone tabliczkowo. Występują jako pojedyncze, narosłe kryształy lub tworzą promieniste i gwiaździste agregaty wrastające w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Perrierit-(Ce) jest minerałem pochodzenia magmowego. Występuje jako minerał akcesoryczny w alkalicznych skałach wylewnych, takich jak trachity i fonolity, oraz w związanych z nimi tufach i popiołach wulkanicznych. Spotykany jest również w syenitach i karbonatytach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla środowisk alkalicznych, takimi jak sanidyn, nefelin, egiryn, arfvedsonit, eudialit, astrofyllit, a także z tytanitem, apatytem i magnetytem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska perrieritu-(Ce) na świecie to między innymi oryginalna lokalizacja w Nettuno koło Rzymu we Włoszech. Znaczące okazy pochodzą również z kompleksu magmowego Ilimaussaq na Grenlandii, masywu Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji, a także z Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie. Występuje również w Norwegii i USA (Kolorado).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostro zakończonymi, błyszczącymi kryształami o wyraźnej, pryzmatycznej formie. Wysoko oceniane są również promieniste agregaty, w których poszczególne kryształy są dobrze widoczne. Kontrast z jaśniejszą skałą macierzystą (np. białym nefelinem) znacznie podnosi atrakcyjność wizualną okazu. Wielkość kryształów jest kluczowa - okazy przekraczające centymetr długości są rzadkie i poszukiwane. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się lokalizacje takie jak Mont Saint-Hilaire w Kanadzie oraz masyw Chibiny w Rosji. Okazy z tych miejsc charakteryzują się dobrym wykształceniem kryształów i często występują w atrakcyjnych asocjacjach z innymi rzadkimi minerałami.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy perrieritu-(Ce) należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz wodą destylowaną, a następnie dokładnie osuszyć. Nie należy używać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie jest znany jego wyraźny wpływ na minerał. Ze względu na kruchość, należy chronić go przed uderzeniami i upadkami. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy perrieritu-(Ce), zwłaszcza te z dobrze wykształconymi kryształami, powinny być przechowywane w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Najlepiej trzymać je w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od wilgoci i kurzu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej