Perlialite

Wzór chemiczny: K<sub>9</sub>NaCa(Si<sub>24</sub>Al<sub>12</sub>)O<sub>72</sub>·15H<sub>2</sub>O

Rzadki zeolit o pokroju sferulitycznym, tworzący białe, promieniste agregaty w pustkach skał wulkanicznych.

## Charakterystyka Perlialit jest uwodnionym glinokrzemianem potasu, sodu i wapnia, należącym do grupy zeolitów. Występuje w postaci niewielkich, sferulitycznych (kulistych) agregatów o promienistej, włóknistej budowie wewnętrznej. Poszczególne "włókna" to w rzeczywistości wydłużone, igiełkowe kryształy. Agregaty rzadko przekraczają kilka milimetrów średnicy i najczęściej spotykane są w pęcherzach pogazowych i niewielkich szczelinach skał wulkanicznych. ## Właściwości fizyczne Kryształy perlialitu są zbyt małe do wykonania standardowych testów twardości, jednak szacuje się ją na około 4-5 w skali Mohsa. Minerał charakteryzuje się szklistym lub jedwabistym połyskiem na powierzchniach włókien. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Gęstość wynosi około 2.26 g/cm³. ## Barwy i odmiany Perlialit jest zazwyczaj bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od nazwiska Liny Perlingierowej (1885-1975), włoskiej kolekcjonerki minerałów z Neapolu, która jako pierwsza znalazła ten minerał. Został on opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny w 1980 roku przez Ermanno Franco. ## Zastosowania Perlialit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym przez specjalistów zbierających rzadkie zeolity.

Właściwości

Twardość Mohsa
4-5
Połysk
Szklisty, Jedwabisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.26
Łupliwość
Niedoskonała wg {1010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną perlialitu są małe, białe lub bezbarwne, sferulityczne agregaty o jedwabistym połysku i promienistej budowie wewnętrznej. Występowanie w pęcherzach pogazowych w skałach wulkanicznych, zwłaszcza w towarzystwie innych zeolitów, jest silną wskazówką diagnostyczną. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych (XRD, EDS). ## Odróżnianie od podobnych Perlialit można pomylić z innymi zeolitami tworzącymi promieniste agregaty, takimi jak natrolit, mezolit, skolecyt (grupa natrolitu) czy thomsonit. Zazwyczaj agregaty perlialitu są mniejsze i mają bardziej jedwabisty połysk niż szklisty połysk przedstawicieli grupy natrolitu. W przeciwieństwie do nich, włókna perlialitu nie wykazują idealnej łupliwości. Odróżnienie od thomsonitu bez analizy chemicznej jest praktycznie niemożliwe. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy niemal wyłącznie agregaty sferulityczne, zbudowane z ciasno upakowanych, promienisto rozchodzących się kryształów o pokroju igiełkowym lub włóknistym.

Środowisko występowania

## Geneza Perlialit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego niskich temperatur. Krystalizuje w pęcherzach pogazowych (migdałach) i szczelinach w alkalicznych skałach wulkanicznych, takich jak fonolity i tefryty. Powstaje w wyniku działalności roztworów pomagmowych w końcowych etapach zastygania lawy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi zeolitami, takimi jak chabazyt, filipsyt, gismondyn, thomsonit, a także z kalcytem i apofilitem. W lokalizacji typowej (Monte Somma) znaleziono go w towarzystwie chabazytu-K, filipsytu-K i dawynu. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania perlialitu jest kompleks wulkaniczny Somma-Wezuwiusz we Włoszech, szczególnie kamieniołomy w rejonie Pollena. Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, m.in. z masywu Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji oraz z wulkanu Eifel w Niemczech.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, wyraźnymi sferulitami, kontrastowo osadzonymi na ciemnej matrycy skalnej. Ważna jest wielkość agregatów - im większe, tym okaz jest atrakcyjniejszy. Istotne jest również towarzystwo innych, rzadkich minerałów z tej samej lokalizacji. Okazy powinny być wolne od uszkodzeń mechanicznych. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z lokalizacji typowej, czyli z kompleksu Somma-Wezuwiusz we Włoszech. Okazy z tego miejsca są uważane za wzorcowe dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na delikatną, włóknistą budowę, należy unikać myjek ultradźwiękowych i silnego strumienia wody. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć okaz chłodnym powietrzem. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić strukturę zeolitu. Jako minerał uwodniony, perlialit jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na silne światło słoneczne. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. pudełkach typu micromount), aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Kruche agregaty są podatne na kruszenie, dlatego należy unikać wibracji i wstrząsów.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej