Periclase
Wzór chemiczny: MgO
Peryklaz to tlenek magnezu (MgO), występujący w postaci regularnych kryształów, powstający głównie w warunkach metamorfizmu kontaktowego skał węglanowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5.5
- Barwa
- Colorless, grayish white, yellow, brownish yellow, green, black
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 3.55
- Łupliwość
- {001} perfect; {111} imperfect.
- Przełam
- Irregular/Uneven
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent
- Układ krystaliczny
- Isometric
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Peryklaz najłatwiej rozpoznać po jego regularnych, sześciennych kryształach i doskonałej łupliwości w trzech prostopadłych kierunkach. Charakterystyczny jest również jego szklisty połysk i występowanie w skałach metamorficznych, takich jak marmury. Reaguje z kwasami, co może być pomocne w identyfikacji, ale jest to test niszczący. ## Odróżnianie od podobnych Peryklaz bywa mylony z innymi bezbarwnymi lub jasno zabarwionymi minerałami o regularnej formie kryształów. Od halitu (soli kamiennej) odróżnia go znacznie większa twardość (halit można zarysować nożem) i brak słonego smaku. Od spinelu odróżnia go niższa twardość (spinel ma twardość 8) i doskonała łupliwość, której spinel nie posiada. Od fluorapofyllitu różni się układem krystalograficznym i brakiem charakterystycznego perłowego połysku na ścianach podstawy. ## Formy kryształów Kryształy peryklazu mają najczęściej postać sześcianów i ośmiościanów oraz ich kombinacji. Często występują jako wtopione w skałę, zaokrąglone ziarna lub w skupieniach ziarnistych.
Środowisko występowania
## Geneza Peryklaz jest minerałem wysokotemperaturowego metamorfizmu kontaktowego. Powstaje w wyniku termicznego rozkładu dolomitu lub magnezytu w strefach kontaktu intruzji magmowych ze skałami węglanowymi (np. w marmurach). Jest wskaźnikiem facji sanidynitowej. Występuje również jako produkt ekshalacji wulkanicznych, gdzie krystalizuje bezpośrednio z gorących gazów, oraz w niektórych meteorytach. ## Asocjacje mineralne Minerałami współwystępującymi z peryklazem w skałach metamorficznych są najczęściej forsteryt, magnezyt, brucyt (jako produkt jego wietrzenia), kalcyt, dolomit, spinet i minerały z grupy humitu. W produktach wulkanicznych może towarzyszyć mu np. sylwin. ## Lokalizacje Klasyczna lokalizacja, z której opisano minerał, to kompleks wulkaniczny Monte Somma-Wezuwiusz we Włoszech. Inne znane stanowiska to Crestmore w Kalifornii (USA), gdzie występuje w marmurach, okolice Broadford na wyspie Skye w Szkocji, Kopejsk w obwodzie czelabińskim (Rosja) oraz Longban w Szwecji. W Polsce stwierdzono jego obecność w bazaltach z Góry Świętej Anny.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrokrawędzistymi i przezroczystymi kryształami o żywej barwie (np. zielonkawej lub żółtej), osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Duże, pojedyncze kryształy o regularnym, sześciennym lub ośmiościennym kształcie są szczególnie poszukiwane. Ważna jest również czystość okazu - brak białych nalotów brucytu świadczy o dobrym stanie zachowania. ## Popularne stanowiska Klasyczne, cenione okazy pochodzą z historycznej lokalizacji Monte Somma-Wezuwiusz we Włoszech. Wysokiej jakości kryształy znajdowano również w Crestmore w Kalifornii, USA. Okazy z Kopejska w Rosji także są znane z dobrze wykształconych kryształów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy peryklazu można czyścić letnią wodą z dodatkiem łagodnego mydła, używając miękkiej szczoteczki. Należy unikać silnych detergentów i kwasów. Po umyciu okaz trzeba dokładnie spłukać wodą destylowaną i pozostawić do całkowitego wyschnięcia. ## Czego unikać Peryklaz jest wrażliwy na działanie wilgoci i dwutlenku węgla z powietrza, w obecności których powoli ulega przemianie w brucyt (wodorotlenek magnezu), co objawia się białym, proszkowym nalotem i utratą połysku. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami, które gwałtownie go roztwarzają. Nie jest wrażliwy na światło, ale należy unikać skrajnych zmian temperatury. ## Przechowywanie Ze względu na jego reaktywność z wilgocią z powietrza, najlepszym sposobem przechowywania peryklazu jest trzymanie go w szczelnie zamykanych pojemnikach (np. typu "perky box") lub w gablotach z pochłaniaczem wilgoci. Chroni to okaz przed powolną degradacją i pozwala zachować jego naturalny wygląd.