Percleveite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ce³⁺₂Si₂O₇

Perkleveit-(Ce) to rzadki krzemian ceru, tworzący drobne, przezroczyste kryształy o żółtawoszarej barwie, występujący w skarnach.

## Charakterystyka Perkleveit-(Ce) jest minerałem należącym do grupy sorokrzemianów. Tworzy zazwyczaj bardzo małe, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, rzadko przekraczające ułamek milimetra. Jego wygląd jest niepozorny, a okazy mają znaczenie głównie naukowe i dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 6 w skali Mohsa, co stawia go na równi z ortoklazem. Ma stosunkowo dużą gęstość wynoszącą 5.21 g/cm³, wynikającą z wysokiej zawartości ceru. Kryształy wykazują połysk określany jako szklisty i są przezroczyste. ## Barwy i odmiany Obserwowane barwy perkleveitu-(Ce) to najczęściej żółtawoszary i biały. Ze względu na rzadkość występowania i mikroskopijny rozmiar kryształów, nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do Pera Teodora Cleve (1840-1905), szwedzkiego chemika i mineraloga, który badał pierwiastki ziem rzadkich. Przyrostek "-(Ce)" wskazuje na dominujący w składzie pierwiastek ziem rzadkich - cer. Minerał został opisany po raz pierwszy na podstawie materiału pochodzącego z historycznej lokalizacji typowej. ## Zastosowania Perkleveit-(Ce) nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie ogranicza się do badań naukowych w dziedzinie mineralogii i krystalochemii krzemianów pierwiastków ziem rzadkich oraz do zaawansowanego kolekcjonerstwa mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 6
Połysk: Szklisty
Rysa: biała
Gęstość: 5.21
Łupliwość: wzdłuż {001}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty
Układ krystaliczny: Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja perkleveitu-(Ce) jest niemożliwa bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia dyspersji energii (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na jego mikroskopijny rozmiar i niepozorny wygląd. Wstępne rozpoznanie w kolekcji opiera się na etykiecie z potwierdzonej lokalizacji. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi krzemianami pierwiastków ziem rzadkich występującymi w podobnych środowiskach, takimi jak ceryt-(Ce), allanit-(Ce) czy gadolinit-(Ce). Odróżnienie wizualne jest niewykonalne - wymaga specjalistycznej analizy składu chemicznego i struktury krystalicznej. ## Formy kryształów Kryształy perkleveitu-(Ce) są bardzo małe, zwykle o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Krystalizują w układzie tetragonalnym.

Środowisko występowania

## Geneza Perkleveit-(Ce) jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w skarnach, czyli skałach węglanowych przeobrażonych kontaktowo pod wpływem intrudujących gorących, bogatych w krzemionkę roztworów. Jego formowanie się jest związane z metasomatozą i koncentracją pierwiastków ziem rzadkich. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skarnów i pegmatytów bogatych w pierwiastki ziem rzadkich. W lokalizacji typowej stwierdzono jego asocjacje z tremolitem, fluorytem, cerytem-(Ce), bastnezytem-(Ce) oraz chalkopirytem. ## Lokalizacje Jedyną potwierdzoną i opisaną lokalizacją występowania perkleveitu-(Ce) na świecie są historyczne kopalnie Bastnäs w rejonie Riddarhyttan (gmina Skinnskatteberg, region Västmanland) w Szwecji. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu perkleveitu-(Ce) jest oceniana przede wszystkim na podstawie potwierdzenia jego tożsamości za pomocą metod analitycznych. Wartość podnosi obecność dobrze wykształconych, choćby mikroskopijnych, kryształów na matrycy skalnej, a także bogactwo minerałów towarzyszących. Rozmiar kryształów jest kluczowy, a każdy okaz z kryształami widocznymi gołym okiem byłby ewenementem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest lokalizacja typowa - kopalnie Bastnäs w Szwecji. Materiał z tego miejsca jest niezwykle trudny do zdobycia i pojawia się na rynku bardzo rzadko, głównie w obiegu między wyspecjalizowanymi kolekcjonerami.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów i ich kruchość, odradza się jakąkolwiek formę czyszczenia mechanicznego lub chemicznego, w tym z użyciem wody. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i detergentami. Kryształy są kruche i wrażliwe na wstrząsy oraz ultradźwięki. Nie należy poddawać okazów gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Okazy perkleveitu-(Ce), jako mikrominerały, powinny być przechowywane w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja jest możliwa wyłącznie pod mikroskopem.