Penikisite
Wzór chemiczny: BaMg<sub>2</sub>Al<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>(OH)<sub>3</sub>
Penikizyt to bardzo rzadki minerał z grupy fosforanów, tworzący drobne, bezbarwne do jasnoniebieskich kryształy w układzie jednoskośnym.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 3.85
- Łupliwość
- Doskonała wg {100}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Penikizyt jest trudny do zidentyfikowania wizualnie bez powiększenia. Pod mikroskopem rozpoznaje się go po charakterystycznych, drobnych, listewkowych kryształach zebranych w promieniste lub rozetkowe agregaty. Jasnoniebieska barwa, jeśli występuje, jest pomocną wskazówką. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi rzadkimi fosforanami z tej samej lokalizacji, takimi jak kulanit, bjarebyit czy satterlyit. Odróżnienie od nich jest praktycznie niemożliwe bez specjalistycznych badań. Penikizyt jest jednoskośnym dimorfem heksagonalnego penikisytu-(Y). ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, listewkowe kryształy o przekroju rombowym, często spłaszczone. Kryształy te grupują się w promieniste agregaty, rozety lub tworzą bezładne skupienia na powierzchni skały macierzystej.
Środowisko występowania
## Geneza Penikizyt powstaje w złożonych pegmatytach granitowych lub w żyłach hydrotermalnych przecinających bogate w fosfor osady, takie jak syderytyczne iły żelaziste. Jest minerałem wtórnym, krystalizującym w późnym stadium procesów hydrotermalnych w niskich temperaturach. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (Rapid Creek, Kanada) współwystępuje z kwarcem, kulanitem, satterlyitem, lazulitem, wardytem, apatytem i goethytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i praktycznie jedynym źródłem dobrze wykształconych okazów penikizytu jest jego lokalizacja typowa w rejonie rzek Rapid Creek i Big Fish River na Terytoriach Północno-Zachodnich w Kanadzie. Jest to światowej sławy stanowisko występowania rzadkich minerałów fosforanowych.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazów penikizytu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są okazy z licznymi, dobrze uformowanymi, promienistymi rozetami o wyraźnej, jasnoniebieskiej barwie, kontrastującymi z ciemniejszą skałą macierzystą. Wielkość pojedynczych kryształów, chociaż zawsze mikroskopijna, również wpływa na wartość. ## Popularne stanowiska Jedynym popularnym i cenionym wśród kolekcjonerów stanowiskiem jest rejon Rapid Creek w Kanadzie. Okazy z tej lokalizacji są standardem dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Ze względu na wielkość i delikatność kryształów, należy unikać kontaktu z wodą i szczoteczkami, które mogłyby je uszkodzić lub wypłukać z matriksu. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, a w szczególności kwasów, które mogą reagować z fosforanami. Unikać czyszczenia ultradźwiękowego i mechanicznego. Chronić przed wysoką temperaturą i nagłymi jej zmianami. ## Przechowywanie Okazy penikizytu, jako mikrominerały, powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach typu "micromount" lub w szczelnych gablotkach, chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.